نرخ سوم بنزین چقدر است؟ / پیامدهای اقتصادی این تصمیم را مطالعه کنید

افزایش بی سابقه مصرف روزانه بنزین که به بیش از 130 میلیون لیتر رسید، همراه با عقب ماندن تولید داخلی از تقاضا و متعاقب آن افزایش واردات سوخت، تاثیرات اقتصادی و ارزی زیادی بر کشور گذاشت. از سوی دیگر رشد چشمگیر قاچاق سوخت، دولت را که نمی خواست از ابزار افزایش قیمت ها استفاده کند، به سمت اجرای سیاست های جدید برای کنترل مصرف سوخت سوق داد.

بر اساس اطلاعات غیررسمی، دولت در حال بررسی امکان تعیین نرخ سوم برای بنزین است. بر این اساس هر خودرو پس از مصرف سهم 60 لیتری با نرخ 1500 تومان و 100 لیتری با نرخ 3000 تومانی باید بر اساس نرخ سومی که هنوز اعلام نشده است، مازاد خود را تهیه کند.

دولت هنوز موضع خود را نسبت به اطلاعات رسمی منتشر شده اعلام نکرده است. اما اظهارات برخی مسئولان حاکی از آن است که امکان تعیین درجه سه با استفاده از عباراتی مانند «فعلاً» منتفی نیست و اظهارات دولت نیز گمانه زنی ها را تقویت کرده است.

به عنوان مثال، محمد جعفر قائم پناه، معاون اجرایی رئیس جمهور، اخیراً در مصاحبه ای تأیید کرد که نرخ فعلی سهم سوخت تغییر نخواهد کرد. وی گفت: قیمت تمام شده هر لیتر بنزین به دولت حدود 34 هزار تومان است در حالی که این محصول با قیمت 1500 تومان به مردم فروخته می شود.

وی همچنین اشاره کرد که افزایش احتمالی نرخ حامل های انرژی در گام اول شامل خودروها و ساختمان های دولتی می شود.

محسن پاک نژاد وزیر نفت نیز در گفت و گو با نمایندگان مجلس تایید کرد که در حال حاضر برنامه ای برای تغییر سهمیه یا قیمت کارت سوخت شخصی وجود ندارد. اما وی موضوع تعیین نسبت سوم سوخت را رد نکرد و گفت که تحقیقات همچنان ادامه دارد.

قیمت پیشنهادی بین 5 تا 8500 تومان است. رضا سیفوند عضو کمیسیون انرژی مجلس در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی با بیان اینکه افزایش قیمت نفتکش ها به دلیل فشارهای سنگین یارانه های اقتصادی و افزایش قاچاق مدت هاست در دستور کار دولت بوده است، اظهار داشت: افزایش قیمت نفتکش ها در حال افزایش است. وی افزود: قاچاق سوخت حتی با کارت سوخت به معضلی جدی تبدیل شده است و نیاز به اصلاح ساختار قیمتی برای کاهش قاچاق و مدیریت مصرف وجود دارد.

سیفون گفت: طبق محاسبات، قیمت تمام شده هر لیتر بنزین بدون توجه به قیمت نفت خام حدود 7 تا 8 هزار تومان است. در صورت احتساب قیمت نفت خام، هزینه تولید به 34 تا 35 هزار تومان می رسد. این در حالی است که بنزین با قیمت 3000 تومان در بازارها عرضه می شود و همین تفاوت قیمت باعث جذابیت بیشتر قاچاق سوخت شده بود.

وی افزود: تولید روزانه بنزین در کشور بین 104 تا 110 میلیون لیتر است اما مصرف روزانه به حدود 137 میلیون لیتر رسیده و این اختلاف 27 میلیونی باید از طریق واردات تامین شود و هزینه آن سالانه 7 میلیارد دلار برآورد شده است.

سوند خاطرنشان کرد: تنها 40 درصد مصرف بنزین از طریق کارت سوخت شخصی و 60 درصد از طریق کارت جایگاه آزاد مصرف می شود که این امر باعث افزایش قاچاق شده است.

وی در پایان گفت: دولت در حال بررسی بنزین دسته سوم است که احتمال می رود قیمت آن بین 5 تا 8500 تومان باشد. این قیمت بیشتر برای سوخت گیری از کارت جایگاه دریافت می شود و شامل کارت سوخت شخصی نخواهد بود.

وی در پایان تأیید کرد که مجلس با این اقدام مخالف است زیرا ممکن است مردم سهم خود را از کارت سوخت شخصی درجه سه بفروشند و این امر به جای کاهش مصرف باعث افزایش مصرف می شود.

آثار ابهام و تشدید انتظارات تورمی برخی از کارشناسان اقتصادی معتقدند روش اطلاع رسانی مبهم دولت در خصوص تعیین نرخ سوم بنزین ممکن است تبعات افزایش نرخ تورم را به همراه داشته باشد. این موضوع گمانه زنی ها و شایعاتی را به وجود آورده است و دولت باید برای جلوگیری از تورم بیشتر این موضوع را روشن کند.

سیدحمید حسینی، کارشناس انرژی در این زمینه گفت: عدم شفافیت و وجود علامت سوال در سیاست های مربوط به قیمت حامل های انرژی می تواند شایعات و انتظارات از شتاب تورم را افزایش دهد. وی توصیه کرد: دولت مشکلات را صادقانه با مردم در میان بگذارد تا آثار تورم کاهش یابد.

وی همچنین تاکید کرد که تناقضات و اطلاعات غیررسمی در این زمینه تنها پیچیدگی مدیریت این پروژه را افزایش می دهد.