از نیت خیر تا اثرگذاری اجتماعی؛ ضرورت بازنگری در نذورات | بازتاب امروز

محمدهادی جعفرپور، حقوقدان و وکیل پایه یک دادگستری در یادداشت ارسالی به بازتاب امروز با عنوان «از نیت خیر تا اثرگذاری اجتماعی؛ ضرورت بازنگری در نذورات» نوشت:

همزمان با آغاز دهه‌ی محرم، در کنار برپایی موکب‌ها، هیئت‌ها و تکیه‌ها، شاهد توزیع گسترده نذورات در اشکال مختلف هستیم. سنت نذر و بخشش، صرف‌نظر از جنبه‌های اعتقادی آن، بخشی از فرهنگ دیرینه ایرانیان در همدلی، نوع‌دوستی و یاری رساندن به همنوعان به شمار می‌رود. فرهنگی که در بزنگاه‌های تاریخی، حوادث طبیعی و دشواری‌های اقتصادی بارها نشان داده است که مردم ایران در کنار یکدیگر می‌ایستند و برای کاهش رنج هموطنان خود از هیچ کمکی دریغ نمی‌کنند.

امروز اما جامعه با شرایطی متفاوت روبه‌روست. گرانی افسارگسیخته، کاهش قدرت خرید و فشارهای معیشتی، زندگی بسیاری از خانواده‌ها را تحت تأثیر قرار داده است. در چنین وضعیتی، خانواده‌های زیادی هستند که تأمین کالاهای اساسی مانند گوشت، مرغ، لبنیات، میوه و حتی برخی اقلام ضروری روزمره برایشان به دغدغه‌ای جدی تبدیل شده است. از این رو، بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد که نذورات و کمک‌های مردمی با نگاهی هدفمند، برنامه‌ریزی‌شده و متناسب با نیازهای واقعی جامعه توزیع شوند.

هدف از نذر و انفاق تنها توزیع غذا یا انجام یک عمل خیر مقطعی نیست، بلکه تقویت پیوندهای اجتماعی و کاستن از رنج کسانی است که در تنگنا قرار گرفته‌اند. از همین رو، می‌توان در کنار حفظ سنت‌های رایج، بخشی از این ظرفیت بزرگ مردمی را به تأمین نیازهای اساسی خانواده‌های کم‌برخوردار اختصاص داد؛ خانواده‌هایی که گاه در سکوت و با حفظ آبروی خود، دشوارترین روزهای زندگی را سپری می‌کنند.

در این میان، موضوعی که نباید از آن غفلت کرد، حفظ کرامت انسانی و احترام به شخصیت افراد است. فقر و نیازمندی نباید بهانه‌ای برای خدشه‌دار شدن عزت و آبروی انسان‌ها باشد. بسیاری از کسانی که امروز به کمک دیگران نیاز دارند، قربانی شرایط اقتصادی و اجتماعی هستند، نه کم‌کاری یا ناتوانی شخصی. آنان پیش از هر چیز شایسته احترام‌اند و کمک به آنان زمانی ارزشمندتر خواهد بود که با حفظ شأن و منزلتشان همراه باشد.

فرهنگ ایرانی همواره بر حفظ آبرو، احترام متقابل و دستگیری بی‌منت از نیازمندان تأکید داشته است. بر همین اساس، شناسایی افراد نیازمند و رساندن کمک‌ها به شکلی آبرومندانه، محرمانه و به دور از هرگونه نمایش و خودنمایی، می‌تواند اثربخشی نذورات را چندین برابر کند. چه بسا بسته‌ای معیشتی که بی‌سر و صدا به دست یک خانواده برسد، ارزشی بسیار بیشتر از کمک‌هایی داشته باشد که ناخواسته احساس شرمندگی یا تحقیر را در دریافت‌کنندگان ایجاد می‌کند.

مدیریت صحیح نذورات به معنای محدود کردن سنت‌های نیکو نیست، بلکه تلاشی برای افزایش کارآمدی و عدالت در توزیع منابع مردمی است. اگر نذورات بر اساس شناخت نیازهای واقعی جامعه، پرهیز از اسراف و توجه به اولویت‌های معیشتی اقشار آسیب‌پذیر ساماندهی شوند، هم برکات اجتماعی بیشتری خواهند داشت و هم می‌توانند نقش مؤثرتری در کاهش شکاف‌های اقتصادی ایفا کنند.

امروز بیش از هر زمان دیگری، جامعه ما به همبستگی، مسئولیت‌پذیری و مشارکت آگاهانه شهروندان نیاز دارد. نذر و انفاق زمانی به کامل‌ترین شکل خود معنا پیدا می‌کند که علاوه بر رفع نیازهای مادی، حافظ کرامت انسانی افراد نیز باشد؛ زیرا ارزش یک کمک، تنها به میزان آن نیست، بلکه به احترامی است که در پس آن نهفته است ، پیرو چنین دیدگاهی مهم‌ترین تکلیف متولیان نذورات حفظ و صیانت از کرامت انسانی و برخورد محترمانه با کسانی است که به هر دلیلی برای گرفتن نذری به مکان تعریف شده مراجعه می‌کنند ، رفتاری که متاسفانه با نصب داربست و…هدایت مردم با باتوم و….به ایستادن در صف ، همراه با فریادهای تحکم آمیز و… هیچ سازگاری ندارد.

لذا لازم است به متولیان این امر به کرات و تاکید گفته شود که ؛ اولا : مردم این سرزمین شایسته‌ی بهترین ها بوده و هستند، مردمی که به مناعت طبع و نجابت شهره‌اند ثانیا ؛ جامعه‌ای که در آن دستگیری از نیازمندان با حفظ عزت، آبرو و شخصیت انسان‌ها همراه باشد، جامعه‌ای انسانی‌تر، منسجم‌تر و نزدیک‌تر به آرمان‌های والای فرهنگ ایرانی خواهد بود.

انتهای پیام