«تب دنگی در ایران به مرحله انتقال محلی وارد شد» | بازتاب امروز
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر دانشگاه علوم پزشکی زنجان با اشاره به گسترش پشه آئدس در مناطق مختلف کشور، گفت: تب دنگی که در سالهای گذشته عمدتاً بهصورت بیماری وارده از کشورهای همسایه مشاهده میشد، اکنون در کشور وارد مرحله انتقال محلی و بومی شده است.
به گزارش ایسنا، حسین معصومی امروز (چهارشنبه، یکم مهر) در سمینار علمی یک روزه «مراقبت و درمان بیماریهای منتقله توسط پشه آئدس» در زنجان، با اشاره به اهمیت آمادگی نظام سلامت برای مقابله با بیماریهای منتقله از طریق این ناقل، اظهار کرد: در سالهای گذشته موارد تب دنگی در کشور عمدتاً از کشورهای حاشیه خلیج فارس، پاکستان و افغانستان وارد میشد، اما اکنون شاهد انتقال محلی این بیماری در کشور هستیم و این موضوع ضرورت تقویت نظام مراقبت و آمادگی برای مقابله با طغیانهای احتمالی را افزایش داده است.
وی افزود: طغیانهای بیماری در کشورهای همسایه، بهویژه پاکستان، نشان داده است که در صورت تأخیر در شناسایی، مراقبت و درمان، این بیماری میتواند موارد ابتلا و حتی مرگومیر قابل توجهی ایجاد کند؛ بنابراین باید آمادگی لازم در سطح استانها وجود داشته باشد.
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر با اشاره به اقدامات انجامشده در استان زنجان گفت: با توجه به اینکه زیرساخت حشرهشناسی استان زنجان در گذشته به اندازه برخی مناطق جنوبی کشور توسعهیافته نبود، با آموزش کارشناسان بیماریها در زمینه حشرهشناسی، امکان پایش و شناسایی ناقل در استان فراهم شد و در نهایت حضور پشه آئدس در شهرستان طارم شناسایی و تأیید شد.
معصومی ادامه داد: هدف اصلی برنامههای مراقبت و کنترل، کاهش خطر بیماریهای منتقله از آئدس از جمله تب دنگی، چیکونگونیا و زیکا است و یکی از اقدامات مهم، شناسایی سریع ناقل در مبادی ورودی کشور و انجام اقدامات لازم برای جلوگیری از گسترش آن است.
او با تأکید بر اهمیت شناسایی بهموقع موارد بیماری، تصریح کرد: در میان بیماریهای منتقله توسط آئدس، تب دنگی اهمیت ویژهای دارد، چراکه گستردگی آن بیشتر است و موارد ابتلا و مرگومیر بیشتری نسبت به برخی بیماریهای دیگر دارد.
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر، گفت: کارکنان مراکز درمانی باید تعاریف موارد محتمل و قطعی تب دنگی را بهخوبی بشناسند و در مواجهه با بیمارانی که علائم اولیه بیماری را دارند، بهویژه در صورت وجود سابقه سفر یا حضور در مناطق دارای ناقل، حساسیت لازم را داشته باشند.
وی افزود: علائم اولیه تب دنگی ممکن است خفیف باشد و در برخی موارد با بیماریهای دیگر اشتباه گرفته شود. به همین دلیل ممکن است تعدادی از مبتلایان شناسایی نشوند. این افراد میتوانند در صورت وجود ناقل، بهعنوان مخزن بیماری در گسترش انتقال نقش داشته باشند.
معصومی با بیان اینکه تعریف موارد مشکوک به تب دنگی با گسترش انتقال محلی بیماری در کشور تغییر کرده است، اظهار کرد: پیش از این بیشتر بر سابقه سفر به کشورهای دارای بیماری تأکید میشد، اما اکنون فردی که در مناطق دارای پشه آئدس زندگی یا تردد داشته و علائم بیماری را نشان دهد نیز باید مورد توجه قرار گیرد و بررسیهای لازم برای او انجام شود.
وی، آمادگی برای پاسخ سریع و مؤثر به طغیانها را از دیگر محورهای مهم برنامه کنترل بیماری دانست و گفت: مهمترین راهبرد در کنترل این بیماریها، مشارکت بینبخشی است. کنترل آئدس تنها وظیفه وزارت بهداشت نیست و دستگاهها و سازمانهای مختلف باید بر اساس وظایف تعیینشده در این زمینه مشارکت کنند.
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر با اشاره به فعالیت پدافند زیستی استان، افزود: هماهنگیهای بینبخشی در استان در حال انجام است و امیدواریم همه دستگاهها با جدیت پای کار باشند تا بتوانیم کنترل، مراقبت و درمان بیماری را به شکل مؤثرتری دنبال کنیم.
معصومی با تأکید بر اهمیت آموزش و اطلاعرسانی عمومی، گفت: کنترل پشه آئدس تنها به محیطهای بیرونی محدود نمیشود و اقدامات کنترلی باید در داخل منازل نیز انجام شود. حفاظت فردی در برابر گزش پشه و حذف محلهای تجمع آب از اقدامات مهم در این زمینه است.
وی ادامه داد: حتی مقدار بسیار کمی آب، مانند آبی که در یک ظرف کوچک جمع میشود، میتواند محیط مناسبی برای تخمگذاری پشه آئدس ایجاد کند. بنابراین هر محلی که آب در آن جمع میشود باید بهصورت مستمر تخلیه شود.
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر عنوان کرد: تنها خالی کردن آب کافی نیست، زیرا تخم پشه میتواند به سطح ظرف بچسبد و در برابر خشکی مقاومت کند. بنابراین پس از تخلیه آب، باید محل با برس تمیز شود تا تخمها نیز از بین بروند.
او تأکید کرد: بهسازی محیط، چه در داخل منازل و چه در محیطهای بیرونی، مهمترین و سالمترین روش کنترل پشه آئدس است و باید در اولویت برنامههای کنترلی قرار گیرد.
معصومی با اشاره به ویژگیهای ویروس تب دنگی گفت: چهار نوع ویروس تب دنگی وجود دارد و ابتلا به یکی از انواع ویروس، ایمنی ایجادشده را عمدتاً به همان نوع محدود میکند؛ بنابراین فردی که یک بار به یک نوع ویروس مبتلا شده است، همچنان میتواند به انواع دیگر مبتلا شود و ابتلای بعدی ممکن است با شدت بیشتری همراه باشد.
وی افزود: دوره کمون بیماری معمولاً دو تا هفت روز است و در موارد شدید ممکن است علائمی مانند خونریزی و درد شدید شکمی مشاهده شود که نیازمند توجه و مداخله درمانی سریع است.
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر اظهار کرد: انتقال اصلی بیماری از طریق گزش پشه آلوده به انسان انجام میشود. پس از اینکه پشه ویروس را دریافت میکند، حدود هشت تا ۱۲ روز زمان لازم است تا ویروس در بدن پشه تکثیر شده و پشه قابلیت انتقال بیماری به فرد دیگر را پیدا کند. انتقال از مادر به نوزاد نیز در موارد محدودی گزارش شده است، اما مسیر اصلی انتقال بیماری همچنان گزش پشه آلوده است.
معصومی با اشاره به نظام مراقبت بیماریها گفت: در نظام مراقبت، بهجای اینکه صرفاً به دنبال خود بیماری باشیم، علائم و سندرمهای مرتبط را نیز رصد میکنیم. افزایش موارد برخی سندرمها میتواند بهعنوان یک هشدار برای احتمال وقوع یک اتفاق در حوزه بیماریهای واگیر عمل کند.
وی درباره تعریف مورد محتمل تب دنگی، گفت: فردی که تب بالای ۳۸ درجه داشته باشد و در دو هفته گذشته سابقه حضور یا سفر به مناطق دارای بیماری داشته یا با فرد مبتلا تماس داشته باشد، در صورت داشتن علائم مربوطه باید بهعنوان مورد محتمل در نظر گرفته شود و بررسیهای لازم برای او انجام شود.
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر افزود: در صورت تأیید آزمایشگاهی، از جمله مثبت شدن آزمایشهای مربوطه یا تأیید مولکولی، مورد میتواند بهعنوان مورد قطعی بیماری در نظر گرفته شود. در صورت مشاهده موارد مشکوک، باید موضوع به سرعت به گروه بیماریهای واگیر شهرستان و استان اطلاع داده شود تا اقدامات لازم برای بررسی و پیگیری انجام شود.
معصومی با اشاره به روند جهانی بیماری، اظهار کرد: در دهههای اخیر، تب دنگی در بسیاری از مناطق جهان گسترش پیدا کرده و کشورهای مختلفی با انتقال بومی این بیماری مواجه شدهاند. مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری بیشترین موارد بیماری را گزارش میکنند و شرایط دمایی و رطوبتی در تکثیر ناقل نقش مهمی دارد.
او با اشاره به وضعیت ایران، گفت: مراقبت حشرهشناسی در کشور از سالهای گذشته آغاز شده و نخستین گزارش شناسایی آئدس در کشور نیز مربوط به استان هرمزگان بوده است. پس از آن، حضور این ناقل در مناطق مختلف کشور گسترش پیدا کرده و اکنون استانهای متعددی درگیر این موضوع هستند.
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر با اشاره به وضعیت استان زنجان نیز گفت: برنامه مراقبت حشرهشناسی در استان از سالهای گذشته آغاز شده و در شهرستان طارم حضور پشه آئدس شناسایی و تأیید شده است. مناطق گردشگری مانند شیت نیز به دلیل رفتوآمد جمعیت از نقاط مختلف استان و کشور، نیازمند توجه و مراقبت ویژه هستند.
وی افزود: تجربه برخی مناطق کشور نشان میدهد که بهسازی محیط میتواند در کنترل ناقل نقش مهمی داشته باشد، اما برای کنترل پایدار آئدس، همکاری دستگاههای مختلف ضروری است.
معصومی با اشاره به مقاومت تخم پشه آئدس در برابر خشکی گفت: یکی از چالشهای کنترل این ناقل، توانایی تخم آن برای تحمل شرایط نامساعد محیطی است. همچنین امکان انتقال ویروس از پشه ماده آلوده به نسلهای بعدی نیز مطرح است که اهمیت مراقبت حشرهشناسی را افزایش میدهد.
او درباره روشهای کنترل پشه آئدس گفت: حفاظت فردی، استفاده از مواد دورکننده حشرات و پشهبند از جمله اقدامات حفاظتی است و در سطح جمعی نیز روشهای فیزیکی، مکانیکی، زیستی و شیمیایی برای کنترل ناقل وجود دارد.
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر تصریح کرد: مهمترین و سالمترین روش کنترل پشه آئدس، بهسازی محیط است و استفاده از سموم معمولاً آخرین گزینه محسوب میشود؛ هرچند در شرایط طغیان ممکن است استفاده از سموم برای کنترل ناقل ضرورت پیدا کند.
معصومی با اشاره به روشهای نوین کنترل ناقل افزود: روشهای کنترل ژنتیکی و عقیمسازی پشهها نیز مطرح است، اما این روشها هنوز بهصورت گسترده مورد استفاده قرار نمیگیرند و بیشتر در مراحل مطالعاتی و آزمایشگاهی هستند.
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از روشهای ترکیبی برای کنترل آئدس گفت: با توجه به شرایط هر منطقه باید از مجموعهای از روشهای کنترلی استفاده کرد و مراقبت حشرهشناسی، شناسایی زیستگاههای تکثیر و حذف محلهای تجمع آب باید بهصورت مستمر انجام شود.
معصومی همچنین با اشاره به اهمیت لاستیکهای مستعمل در چرخه تکثیر آئدس خاطرنشان کرد: لاستیکها به دلیل امکان تجمع آب و شرایط مناسب برای تخمگذاری پشه، از زیستگاههای مهم این ناقل محسوب میشوند و مدیریت و جابهجایی صحیح آنها باید مورد توجه قرار گیرد.
انتهای پیام
