باغ شریعت اردبیل؛ حفظ هویت سبز یا غلبهی نگاه تجاری؟ | بازتاب امروز
پرونده چند دهساله باغ تاریخی شریعت با تملک اراضی و آغاز طرح ساماندهی بسته شد تا یکی از مهمترین ریههای تنفسی اردبیل با نام «باغمفاخر» به روی شهروندان گشوده شود، اما تقابل هویت سبز با غلبه نگاه تجاری همچنان پابرجاست.
به گزارش سایت سبلان ما (اردبیل)، پس از سالها انتظار و چشمانتظاری، دیوارهای محکم باغ شریعت سرانجام فروریخته و این مجموعه قرار است با نام «باغ مفاخر» به روی شهروندان اردبیل باز شود؛ اتفاقی که قرار بود پیونددهنده نوستالژی کهن شهر با افقی تازه و مدرن باشد. با این حال، باغ امروز تفاوتهای چشمگیری با تصویر دیروز خود دارد و بخشی از درختان تنومند و پوشش گیاهی متراکم آن، بهویژه در محدوده میدان بسیج تا میدان ارتش، از دست رفته است.
اگرچه در مسیر توسعه و بازآفرینی شهری هر دستاوردی ممکن است با هزینهها و تاوانهایی همراه باشد، اما این پرسش و حسرت پررنگ در اذهان عمومی و فضای کارشناسی باقی است که شاید میشد با حساسیت، آسیبشناسی دقیقتر و تدبیر بیشتر، درختان کهنسال بیشتری را از گزند تغییرات حفظ کرد و دستکم بخش قابل توجهی از سیمای اصلی باغ را زنده نگه داشت.
شکستن قفل چندینساله با اعتبار ۸۵۰ میلیارد تومانی
برای دههها، بزرگترین مانع در مسیر ساماندهی، بازآفرینی و عمومیسازی باغ شریعت، تعیین تکلیف حقوق مالکان و پیشگیری از خطر تفکیک یا تغییر کاربری این اراضی ارزشمند در قلب شهر بود؛ گره کوری که سالیان متمادی باز نشده باقی مانده بود و امکان هرگونه مداخله مثبت یا برنامهریزی مدیریت شهری را ناممکن میکرد. همین بلاتکلیفی سبب شده بود تا باغ شریعت با وجود موقعیت ممتاز جغرافیایی، تنها بهعنوان یک لکه سبز محصور و دستنیافتنی در خاطره جمعی اردبیلیها باقی بماند.
در همین راستا، علی نیکزاد، نایبرئیس اول مجلس شورای اسلامی، از تأمین و پرداخت اعتباری بالغ بر ۸۵۰ میلیارد تومان جهت حلوفصل حقوق مالکان باغ خبر داد؛ اقدامی اساسی، سرنوشتساز و زیرساختی که راه را برای تثبیت مالکیت عمومی، پایان دادن به ادعاهای حقوقی و نجات این ریه تنفسی از خطر ساختوسازهای غیرمجاز هموار ساخت تا زمینه برای اجرای یک پروژه بزرگ شهری فراهم شود.
طراحی بوستان جدید با غرس ۱۶۰۰ اصله نهال
با برطرف شدن موانع حقوقی و آزادسازی کامل عرصه، شهرداری اردبیل عملیات اجرایی تبدیل این محوطه به یک بوستان بزرگ شهری و فرهنگی را آغاز کرد تا درهای آن پس از سالها مسدود بودن، سرانجام به روی عموم مردم باز شود و در خدمت ارتقای نشاط اجتماعی قرار گیرد.
محمود صفری، شهردار اردبیل، با تشریح جزئیات فنی و عمرانی این طرح اظهار کرد: باغ شریعت بدون هیچگونه تغییر کاربری به فضای عمومی شهر تبدیل میشود و در همین راستا، عملیات کاشت و غرس حدود ۱۶۰۰ اصله درخت و نهال جدید نیز در بخشهای مختلف آن به اجرا درآمده است تا سرانه سبز مجموعه تقویت شود.
وی احداث مسیرهای پیادهروی و سلامت، فضاهای متنوع برای استراحت و عکاسی، آبنماها، برکههای مصنوعی، پارکینگ و امکانات خدماتی و رفاهی را از مشخصات اصلی پروژه دانست و افزود: «یکی از شاخصترین و مهمترین بخشهای این مجموعه، فضاسازی اختصاصی جهت جانمایی و نصب تندیس و سردیس مفاخر، مشاهیر و بزرگان استان اردبیل است تا این بوستان علاوه بر کاربری تفریحی، به یک قطب هویتی و فرهنگی برجسته در سطح شهر تبدیل شود.
تفاوت دیروز و امروز؛ حسرت درختان و پرندگان ازدسترفته
با وجود پیشبینی امکانات مدرن، مسیرهای پیادهروی و کاشت نهالهای جدید، مقایسه وضعیت فعلی باغ با تصاویر هوایی سالهای گذشته و روایتهای سینه به سینه ساکنان و کسبه قدیمی محله، حکایت از تغییرات جدی و چشمگیر در بافت سبز و زیستبومی آن دارد. در روزهای نهچندان دور، انبوهی از شاخهها، درختان کهنسال و پوشش گیاهی بکر در بخش میانی باغ، زیستگاه دائمی، امن و پرجمعیتی برای پرندگان و بهویژه کلاغهایی بود که همهمه و نوای مداومشان بخش جداییناپذیر از هویت شنیداری و حسوحال اطراف باغ را میساخت.
امروز در بخشهایی از باغ دیگر خبری از آن حجم انبوه درختان، شاخههای متراکم و لانهگزینیهای پرشور نیست؛ زیستگاهی که دستکاری آن، شاید شوک جدی به اکوسیستم کوچک این محدوده وارد کرد و تا رسیدن نهالهای تازه کاشتهشده به مرحله بلوغ، سایهاندازی و تراکم گذشته، سالها زمان لازم است.
آزمون زمان؛ هویت سبز یا غلبه منطق سود و تجارت؟
در این میان، آنچه بیش از هر چیز ذهن شهروندان و رهگذران سالهای دور را به خود مشغول ساخته، سرنوشت هویت بصری و روحی این پهنه شهری است. درختان کهن و دالانی که گذر از مسیر میدان بسیج تا ارتش را به پیادهراهی خنک، سایهسار و رویایی تبدیل میکرد، تصویری ماندگار در حافظه شهر بود که اکنون جای خالی بخش مهمی از آن به چشم میآید.
تنها گذر زمان مشخص خواهد کرد که به جای آن درختان آلبالو و دیگر درختان کهنسال ازدسترفته، چه عنصری جایگزین خواهد شد. آیا این مجموعه همچنان به عنوان یک پیادهراه خاطرهانگیز و باغی سبز و آرامشبخش در خاطر اذهان مردم اردبیل زنده میماند، یا در گذر سالها و تحت فشارهای اقتصادی به مرکز تجاری دیگری بدل میشود که در آن سود مالی بر هر مصلحت زیستمحیطی و فرهنگی ارجح است؟ پاسخی که کارنامه مدیریت شهری در ماهها و سالهای پیش رو آن را شفاف خواهد ساخت.
انتهای پیام
