«آگاهی از روند درمان، عاملی مؤثر در رضایت بیماران است» | بازتاب امروز

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی تبریز، با اشاره به چالش‌های حوزه درمان استان، افزایش نیروی انسانی، ارتقای آگاهی عمومی درباره سطوح مختلف خدمات درمانی، رعایت نظام ارجاع و مراجعه به پزشک عمومی را از عوامل مؤثر در بهبود شرایط دانست و از مردم خواست از مراجعه به مراکز درمانی و زیبایی غیرمجاز خودداری کنند و در صورت مشاهده فعالیت این مراکز، موضوع را گزارش دهند.

به گزارش نصر، اصغر جعفری روحی در تشریح چالش‌های نظام درمان، با تأکید بر ضرورت اصلاح فرآیندهای ارائه خدمات، فرهنگ‌سازی درباره نحوه مراجعه به مراکز درمانی و توسعه نظام ارجاع، اظهار کرد: حوزه سلامت، به‌ویژه درمان، حوزه‌ای پرهزینه، پیچیده و تخصصی است که همواره از یک قاعده واحد پیروی نمی‌کند. پزشکی علمی تجربی و مبتنی بر شواهد است که می‌تواند نسبت به شرایط هر فرد متغیر باشد.
وی با بیان اینکه هزینه خدمات درمانی روزبه‌روز افزایش می‌یابد، حرکت به سمت پیشگیری، بیماریابی و غربالگری را ضروری دانست و افزود: تشخیص و درمان به‌موقع بیماری‌ها می‌تواند از تحمیل هزینه‌های سنگین به بیمار و نظام سلامت جلوگیری کند. برای مثال، اگر فشار خون در مراحل اولیه شناسایی و کنترل شود، از آسیب به قلب، کلیه، چشم و مغز و نیاز به مداخلاتی مانند آنژیوگرافی، دیالیز یا پیوند کلیه پیشگیری خواهد شد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی تبریز از رسانه‌ها خواست با ایفای نقش آگاهی‌بخش، به انتقال مفاهیم سلامت به مردم کمک کنند و ادامه داد: تغییر نگرش جامعه نسبت به پیشگیری و استفاده صحیح از خدمات درمانی اهمیت زیادی دارد.

مراجعه مستقیم به فوق‌تخصص باید مدیریت شود
جعفری روحی با انتقاد از گرایش برخی افراد به مراجعه مستقیم به پزشکان فوق‌تخصص حتی برای بیماری‌های ساده، بر ضرورت استقرار و اجرای مؤثر نظام پزشک خانواده و ارجاع تأکید کرد و گفت: در هیچ نظام سلامت کارآمدی این امکان وجود ندارد که هر فرد صرفاً با اراده شخصی، برای هر بیماری مستقیماً به فوق‌تخصص مراجعه کند. مردم باید بدانند برای هر مشکل سلامت به کدام سطح از خدمات درمانی مراجعه کنند.
وی با اشاره به اجرای طرح پزشک خانواده با دستور رئیس‌جمهور، اظهار کرد: نظام ارجاع در آذربایجان شرقی راه‌اندازی شده و حتی در روستاها نیز ارجاع بیماران به سطوح بالاتر درمانی انجام می‌شود اما اجرای قانون‌مند این نظام، به‌گونه‌ای که در صورت مراجعه خارج از مسیر تعریف‌شده، هزینه‌ها بر عهده فرد قرار گیرد، در استان فعلاً از مرند آغاز شده است.
وی رعایت سطح‌بندی خدمات را راهکاری برای حل بخشی از مشکلات نظام درمان دانست و افزود: مصرف خودسرانه دارو، به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها، یکی از مشکلات جدی است که به مقاومت آنتی‌بیوتیکی منجر می‌شود و درمان بیماری‌های جدی را دشوار می‌کند. اصلاح فرهنگ مصرف دارو و مراجعه به پزشک نیز می‌تواند در چارچوب نظام پزشک خانواده دنبال شود.

اولویت اورژانس با بیماران بدحال است
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی تبریز با اشاره به نارضایتی برخی مراجعه‌کنندگان از زمان انتظار در اورژانس‌ها، توضیح داد: در سراسر دنیا، میزان مراجعات با ظرفیت پاسخ‌گویی مراکز درمانی متناسب نیست؛ به همین دلیل، بیماران بر اساس شدت بیماری سطح‌بندی می‌شوند و بیمار بدحال باید زودتر از سایرین مورد رسیدگی قرار گیرد.
جعفری روحی با بیان اینکه تریاژ مبنای تعیین اولویت رسیدگی به بیماران است، گفت: در الگوی پنج‌سطحی تریاژ، سطح یک به بیماران بسیار بدحال و در معرض خطر مرگ اختصاص دارد و سطوح چهار و پنج عمدتاً شامل بیمارانی است که وضعیت آن‌ها به رسیدگی اورژانسی فوری نیاز ندارد. بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، حدود یک درصد مراجعات در سطح یک و ۳۰ درصد در سطح دو قرار می‌گیرند و سایر مراجعات در سطوح سه، چهار و پنج دسته‌بندی می‌شوند. بنابراین آگاهی‌بخشی درباره نحوه عملکرد تریاژ ضروری است.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی تبریز با بیان اینکه مدیریت اورژانس‌های پرتراکم صرفاً با افزایش تعداد نیروها امکان‌پذیر نیست، اظهار کرد: در علم مدیریت اورژانس، از راهکار اساسی کنترل ازدحام اصلاح فرآیندها است. مردم باید بدانند زمان انتظار بر اساس شدت بیماری تعیین می‌شود و این موضوع به حفظ جان بیماران کمک می‌کند.

کمبود پرستار و فشار چندبرابری بر بیمارستان امام رضا(ع)
جعفری روحی با اشاره به فشار کاری بیمارستان امام رضا(ع) گفت: بار مراجعات این بیمارستان سه تا چهار برابر ظرفیت آن است. این مرکز به‌عنوان یکی از مراکز اصلی ارجاع در شمال‌غرب کشور، با حجم بالایی از بیماران مواجه است و کمبود نیروی انسانی نیز بر دشواری ارائه خدمات افزوده است.
وی با بیان اینکه نسبت پرستار به تخت در دانشگاه علوم پزشکی تبریز پایین‌تر از میانگین کشوری است، افزود: سال گذشته بخشی از این فاصله جبران شد و تلاش می‌کنیم با افزایش تدریجی ظرفیت نیروی انسانی و استخدام‌های پیش‌رو، شرایط را بهبود ببخشیم؛ بااین‌حال، همچنان با استانداردهای موردنظر فاصله خواهیم داشت.
وی یکی از عوامل نارضایتی بیماران و همراهان را بی‌اطلاعی از روند درمان عنوان کرد و گفت: اگر بیمار و همراه او بدانند چه اقداماتی در حال انجام است و چه مراحلی پیش‌رو دارند، پذیرش شرایط درمانی افزایش می‌یابد. اما کمبود نیرو و حجم بالای کار کادر درمان، فرصت کافی برای اطلاع‌رسانی مستمر به همه مراجعه‌کنندگان باقی نمی‌گذارد.

طرح آموزش پرستاران و استقرار پرستار خوشامدگو
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی تبریز از برنامه‌ریزی برای بهبود ارتباط کادر درمان با بیماران و همراهان خبر داد و اظهار کرد: در این زمینه، تدوین یک پروپوزال در دست انجام است که آموزش پرستاران و تعیین افرادی تحت عنوان «پرستار خوشامدگو» را در بر می‌گیرد. این افراد می‌توانند در زمینه راهنمایی بیماران و همراهان و توضیح روند ارائه خدمات نقش مؤثری ایفا کنند.
جعفری روحی با اشاره به پژوهشی درباره همراهان بیماران دچار ایست قلبی توضیح داد: در این مطالعه، برای گروهی از همراهان، پرستاری تعیین شد تا آن‌ها را مرحله‌به‌مرحله در جریان اقدامات درمانی انجام‌شده و احتمالات موجود قرار دهد. پس از سه ماه، وضعیت روانی این افراد بررسی شد و نتایج نشان داد همراهانی که این حمایت را دریافت کرده بودند، اضطراب و علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) کمتری داشتند.
وی با تأکید بر ضرورت حفظ کرامت بیماران و همراهان گفت: شرایط روحی بیماران و خانواده‌های آنان را درک می‌کنیم و معتقدیم با وجود محدودیت‌ها، باید برای ارتقای کیفیت ارتباط و افزایش رضایتمندی واقعی تلاش کرد. حفظ اولویت درمان بیمار بدحال نباید به معنای نادیده گرفتن کرامت سایر بیماران باشد.

ساختمان و تجهیزات به‌تنهایی درمانگر نیستند
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی تبریز با اشاره به ضرورت توجه به نیروی انسانی متخصص در توسعه زیرساخت‌های درمانی اظهار کرد: در شهرهای کوچک‌تر گاهی تصور می‌شود که با احداث یک بیمارستان، مشکل دسترسی به خدمات درمانی حل خواهد شد؛ درحالی‌که ساختمان و دستگاه به‌تنهایی بیمار را درمان نمی‌کنند و وجود نیروی تخصصی و توانمند برای ارائه خدمات ضروری است.
وی با اشاره به منسوخ شدن بیمارستان‌های تک تخصصی در دنیا گفت: بیمارستان‌های تک‌تخصصی از جمله چالش‌های نظام درمان ما هستند و رویکرد موردنظر، توسعه بیمارستان‌های جامع و بزرگ‌مقیاس است تا بیمار برای دریافت خدمات مرتبط ناچار به مراجعه به مراکز متعدد نباشد.
جعفری روحی ابراز امیدواری کرد با بهره‌برداری از بیمارستان ۱۵۰۰ تخت‌خوابی، بخشی از این مشکلات برطرف شود و افزود: بیمارستان جامع سرطان نیز یکی از اولویت‌های مهم استان است و برای تجهیز آن، حمایت دولت ضرورت دارد.

اختلاف تعرفه‌های دولتی و خصوصی، عامل کاهش استقبال از رشته‌های دشوار
وی با اشاره به چالش تأمین نیروی انسانی متخصص در برخی رشته‌های پزشکی گفت: استقبال دانشجویان از رشته‌های دشوار و پرزحمت که درآمد آن‌ها در مقایسه با برخی رشته‌های کم‌زحمت‌تر پایین‌تر است، کاهش یافته است. یکی از دلایل این مسئله، اختلاف قابل‌توجه تعرفه‌های بخش دولتی و خصوصی است.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی تبریز اصلاح تعرفه‌ها را ضروری دانست، اما تأکید کرد: هرگونه اصلاح باید با حمایت بیمه‌ها همراه باشد تا افزایش هزینه‌ها به‌صورت مستقیم بر مردم تحمیل نشود.

تجهیزات پزشکی تبریز نیازمند نوسازی است
جعفری روحی در پاسخ به موضوع مراجعه برخی بیماران تبریزی به شهرهای دیگر برای دریافت خدمات درمانی گفت: تبریز حدود ۲۰ سال پیش و زودتر از بسیاری از استان‌ها به تجهیزات به‌روز و کامل پزشکی در حوزه‌های مختلف مجهز شد و سال‌ها به جمعیت گسترده‌ای در شمال‌غرب کشور خدمات ارائه داد.
وی ادامه داد: استان‌های دیگر حدود ۱۰ تا ۱۵ سال بعد به برخی از این امکانات مجهز شدند؛ بنابراین، تجهیزات آن‌ها در مقایسه با دستگاه‌های تبریز، جدیدتر است. تجهیزات پزشکی مورد استفاده در تبریز پس از سال‌ها فعالیت، به نوسازی و جایگزینی نیاز دارند، اما افزایش شدید قیمت دستگاه‌ها، خرید آن‌ها را حتی برای یک دانشگاه علوم پزشکی دشوار کرده است. امیدواریم با حمایت خیرین این امر تسهیل یابد.

هشدار درباره فعالیت مراکز درمانی غیرمجاز
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی تبریز ضمن ارائه گزارشی از نظارت و برخورد قانونی معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی تبریز با متخلفان بر ضرورت مراجعه به مراکز درمانی دارای مجوز تأکید کرد و گفت: از بین ۳۹۸ بازدید انجام گرفته ۷۸ مورد تخلف نظارتی و ۴۲ مورد پلمپ صورت گرفته است. از مردم درخواست می‌کنیم هنگام دریافت خدمات، از داشتن پروانه فعالیت مرکز اطمینان حاصل کنند.
وی با هشدار درباره فعالیت مراکز زیرزمینی و غیرمجاز تأکید کرد: برای جلوگیری از سوءاستفاده یا بروز مشکلات سلامتی مردم از مراجعه به این مراکز خودداری کنند و در صورت مشاهده فعالیت مراکز فاقد مجوز، موضوع را به دانشگاه علوم پزشکی تبریز گزارش دهند.

انتهای پیام