زندگی در وضعیت ملتهب نه جنگ نه صلح | بازتاب امروز

احسان هوشمند، نویسنده و پژوهشگر در یادداشتی با عنوان «زندگی در وضعیت ملتهب نه جنگ نه صلح» که در اختیار بازتاب امروز قرار داده، نوشت:

این روزها ایرانیان در وضعیتی به سر می برند که هم صلح پایداری برقرار نیست هم جنگ گسترده ای در حال وقوع نیست و همزمان الهتابی مزمن بر بر منطقه حاکم است.در چنین شرایطی زیست روزمره شهروندان ایرانی در ابعاد مختلف تحت تأثیر چنین وضعیتی قرار می گیرد که سایه جنگ بر زندگی آنان سایه ای سنگین افکنده و  پیامدهای اقتصادی و اجتماعی و سیاسی این وضعیت زندگی آنان را به شدت و به انحا گوناگون تحت تأثیر قرار داده است.

اگر روزی پمپ بنرین ها شلوغ می شود و صف های طولانی شکل می گیرد اما روزهای بعد از صف های بسیار طولانی خودروها در پمپ بنزین ها خبری نیست، این وضعیت در پمپ بنرین ها به عنوان یکی از نمونه های پیامدهای این موقعیت، زندگی در التهابِ وضعیت نه جنگ نه صلح را نشان می دهد.

یعنی درست که است که درگیری نظامی گسترده ای در حال وقوع نیست اما تهدید ناشی از احتمال وقوع جنگ در هر لحظه هم وجود دارد و در نتیجه برای عموم شهروندان تصور از آینده با ابهام روبرو می شود و نامعلوم  بودن آینده و نبودن افقی برای گذشت از این وضعیت به گسترش اضطراب منجر می شود. اما چون در این شرایط همچنان جنگی روی نداده اضطراب به بخشی از زیست روزمره مبدل می شود و در نتیجه تصمیم های مهم مانند خرید های بزرگ یا سرمایه گذاری صنعتی و عمرانی و تجاری و مانند آن را به اینده موکول می کنند.

استمرار این وضعیت پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی قابل توجهی در پی دارد از جمله روابط خانوادگی را تحت تأثیر خود قرار می دهد و به احساس تنهایی به ویژه در بین میانسالان و پیران شدت می بخشد، به فرسایش روانی منجر می شود ،امید اجتماعی را تحت تأثیر قرار می دهد  و تغییر روابط میان نسل ها را در پی دارد و البته به گسترش شایعات و اخبار تأیید نشده منجر می شود.

بلاتکلیفی ناشی از چنین وضعیتی تأثیرات اقتصادی چشمگیری در پی دارد. اشتغال زایی را به دلیل نگرانی های موجود با مشکل مواجه کرده و تمایل به سرمایه گذاری بلند مدت را کاهش می دهد و موجب از دست رفتن فرصت های اقتصادی برای تولید و تجارت و بخش خدمات می شود.بخش دولتی نیز به دلیل کمبود بودجه و نیز چشم اندازهای موجود امکان برنامه ریزی برای بلندمدت را از دست می دهد.

در این وضعیت اگر چه صدای انفجار یا صحنه های جنگی دیده نمی شود اما احتمال وقوع جنگ بر تصمیم ها سایه افکنده و فرسایش تدریجی احساس امنیت و اعتماد به آینده و توانایی برنامه ریزی برای زندگی را به شدت کاهش می دهد و زندگی در زیر سایه تهدید جنگ جریان دارد.در این وضعیت جامعه به تدریج به سمت عادی سازی تنش می رود  و به وضعیت ملتهب به صورت نسبی عادت می کند .خسارات چنین وضعیتی بسیار متنوع و گسترده است.برای مدیریت این وضعیت چه باید کرد؟

مهم ترین نقش را در اینجا سیاستمداران و مقامات دولتی بر عهده دارند. استمرار وضعیت نه جنگ نه صلح مخاطرات و پیامدهای اجتماعی و سیاسی و اقتصادی قابل توجهی بر جای می گذارد و ظیفه حکمرانان است که برای عبور از این وضعیت پرهزینه و مخاطره آمیز وارد عمل شوند. افزایش تلاش ها برای عبور از شرایط نه جنگ و نه صلح و اقدامات اطمینان بخش با هدف  آگاهی بخشی  به جامعه که حرکت به سوی صلح با ابتکار عمل های ملموس و مؤثر استمرار دارد مهم ترین کاری است که دولت می تواند انجام دهد. یعنی تلاش های واقعی و انگیزه بخش با ابتکار عملی هوشمندانه و مطابق با مصالح ملی تا طرف مقابل و متخاصم نیز متمایل به گفتگوی جدی شود.

این ابتکار عمل به گونه ای طراحی شود  که طرف متخاصم نیز آماده ورود جدی به روندهای دیپلماتیک شود.پس ابتدا دولت باید با ابتکار عملی مبتکرانه راهی برای افق گشایی طراحی کند و در باره این ابتکار عمل ها به گونه ای در سطح منطقه ای و جهانی اقدام شود که دیگر قدرت های جهانی و کشورهای منطقه را هم مشتاق پیگیری حل و فصل مسائل موجود کند.

اگر چنین ابتکار عملی طراحی و عملیاتی شود  به سرعت و به اشکال مختلف باید در باره این رویکرد و سیاست  احتمالی با جامعه نیز به شکلی مستمر و شفاف  گفتگو کرد و نشان داد که دولت عبور از این شرایط نه جنگ نه صلح را دارای اهمیت راهبردی زیادی می داند و قصد حل و فصل اساسی و پایدار چالش های موجود را دارد  و به این ترتیب افکار عمومی را تا حدی می توان جلب کرد.

گفتگوی مستمر با افکار عمومی در رسانه های جمعی یا با حضور در محافل عمومی بخشی دیگر از چنین سازو کاری است که می تواند به تقویت اعتماد اجتماعی منجر شود.انتشار نقد ها و پیشنهادهایی برای عبور از شرایط جنگی و بر گشت کشور به وضعیت عادی در رسانه های جمعی و گسترش گفتگوی عمومی در این باره هم می تواند به عبور از این شرایط کمک کند. برگزاری نشست های احزاب و جریان های سیاسی با هدف یافته شدن راهی برای عبور از این شرایط هم از دیگر ظرفیت هایی است که نباید بدان بی توجه بود.

وضعیت نه جنگ نه صلح ساختار اقتصادی و اجتماعی جامعه ایران را تحت تأثیر خود قرار داده است. این وضعیت در کنار چالش های مزمن گذشته دشواریهای زندگی روزمره را افزایش داده و برای عبور از این وضعیت توان کارشناسی کشور می تواند بیش از پیش به خدمت فراخوانده شده تا شاید راهی برای عبور از این وضعیت دشوار یافته شود.در غیر این صورت استمرار این وضعیت می تواند پیامدهای پیش بینی ناشده ای در پی داشته باشد.پس منطق حکمرانی حکم می کند بیش از پیش برای دستیابی به صلحی پایدار و مطمئن باید کوشید.

انتهای پیام