تحلیل اقتصادی: رهایی از محاصره مثلث شیطانی در ایران

کارشناسان حوزه اقتصادی انتظار داشتند که سال 1405 هجری قمری شاهد ترکیبی از سه بحران جدی باشد: فشار تحریم ها، تنش های بین المللی، ناهماهنگی داخلی طولانی مدت و خشکسالی گسترده. این بحران ها در کنار هم می توانند شرایط اقتصادی کشور را به شدت تضعیف کنند. تحریم ها ممکن است فروش نفت را کاهش دهد، درآمدهای ارزی را محدود کند و باعث افزایش ارزش دلار شود. در عین حال، مشکلات بودجه دولت می تواند منجر به افزایش استفاده از منابع بانک مرکزی و افزایش نقدینگی شود. از سوی دیگر، خشکسالی نیز منجر به کاهش تولیدات کشاورزی و افزایش قیمت مواد غذایی می شود.

این تحولات نشان می دهد که اقتصاد ایران در سال آینده با چالش های بیشتری مواجه خواهد شد. اما سوال اصلی اینجاست که برای کاهش خسارت و گذر از روزهای سخت با کمترین هزینه چه اقداماتی می توان انجام داد؟

در همین راستا با امیرحسین خالقی، اقتصاددان و متخصص سیاست گذاری عمومی گفت و گو انجام شد. وی بهبود اقتصاد ایران را مستلزم تغییرات جدی در سطح سیاست‌گذاری می‌داند و می‌گوید باید روش‌ها تغییر کند.

<

آقای خالقی! بر اساس تحلیل های مختلف، با توجه به سه عامل بحران های بین المللی، خشکسالی و ناهماهنگی داخلی، سال پیش رو سال سختی پیش بینی می شود. نظر شما در مورد این امکان چیست؟

پاسخ به این سوال پیچیده است. به نظر می رسد «همگرایی بحران ها» که قبلاً برخی از اقتصاددانان به آن اشاره کردند، اکنون خطرناک تر شده است. از سوی دیگر، دو عامل تامین اجتماعی و اختلاف بانکی نیز چالش‌های عمده‌ای را ایجاد می‌کنند.

مسئله اصلی این است که فقدان اراده جدی برای مقابله با این بحران ها شرایط را پیچیده تر می کند. ساختارهای بوروکراسی که برای اجرای سیاست ها و برنامه ها طراحی شده اند، ظرفیت مقابله با این مسائل را ندارند.

فقدان برنامه مدیریت بحران مشخص

در حوزه های مختلف از جمله محیط زیست، بهبود سیاست خارجی، امنیت اجتماعی و نظام بانکی برنامه مشخص و موثری وجود ندارد. حتی اگر برنامه ای روی کاغذ وجود داشته باشد، موفقیت آن منوط به اجرای موفقیت آمیز آن است که نیازمند مدیریت و گفتگو با همه ذینفعان است.

سال آینده سخت تر از امروز است

به نظر می رسد که در بسیاری از زمینه ها حتی یک چشم انداز روشن دیده نمی شود. بخش های مهم تر، مانند انرژی و منابع طبیعی، واقع بینانه تر هستند. سال آینده ممکن است شاهد بحران های جدی تری در گاز و برق باشیم. وضعیت به ویژه در حوزه اقتصادی بدتر خواهد شد و همه شاخص های اقتصادی از جمله تورم تحت تاثیر این وضعیت قرار خواهند گرفت.

<

بحران انرژی: بحرانی خطرناک تر از گذشته

با افزایش تحریم ها و تشدید فشارهای بین المللی، اجرای بسیاری از طرح ها به تعویق افتاده است. در عین حال بحران انرژی و منابع طبیعی از مهمترین چالش هاست. این بحران ها باعث کاهش رشد اقتصادی و ارتقای بحران های اجتماعی از جمله افزایش ناامنی و ناآرامی می شود.

شرایط صادرات نفت و تورم

آقای خالقی تاکید می کند که حتی اگر صادرات نفت در وضعیت فعلی باقی بماند، باز هم تورم بالا وجود خواهد داشت. عدم تعادل مالی و بحران انرژی از جمله عوامل اصلی تاثیرگذار بر شاخص های اقتصادی است. به گفته وی، در صورت عدم تغییر ساختارها، احتمال وقوع بحران های عمیق تری افزایش می یابد.

اقتصاد از بحران های عمیق رنج می برد

در حال حاضر شرایط اقتصادی در ایران در حال تثبیت همان مشکلات ساختاری و نابرابری هایی است که در گذشته وجود داشت. تورم و عدم تعادل بودجه همچنان بزرگترین موانع اقتصادی هستند و هیچ تغییر قابل توجهی در آینده نزدیک انتظار نمی رود.

لزوم اتخاذ تصمیمات سیاسی جسورانه

خالقی معتقد است که در قالب مسائل اقتصادی راه حلی وجود ندارد و تنها راه عبور از بحران در سطح سیاسی است. او می‌گوید: ما باید از واقعیت‌ها تبعیت کنیم، زیرا بدون بازنگری در سیاست‌های کلان و تصمیم‌گیری شجاعانه، کشور در آستانه فروپاشی قرار خواهد گرفت.

شجاعت در تصمیم گیری کلید حل بحران است

خالقی معتقد است برای جلوگیری از فروپاشی اقتصادی و حفظ امید باید تغییرات اساسی در سیاست های اقتصادی و اجتماعی ایجاد شود. تنها راه تغییر مسیر و بازسازی برنامه ها با کمک دیدگاه های جدید و تصمیم گیرندگان شجاعی است که مایل به پذیرش ریسک و مسئولیت هستند.

<