تورم مواد غذایی تشدید می شود. تخم مرغ و مرغ باعث افزایش قیمت ها می شود و خانواده های کم درآمد قربانی اصلی هستند

به گزارش خبرنگار اقتصادی بازتاب امروز، افزایش سریع قیمت ها در اردیبهشت 1405 بار دیگر زنگ خطر تورم را در اقتصاد ایران به صدا درآورد. بر اساس آخرین آمار مرکز آمار ایران که با یازده روز تاخیر منتشر شد، نرخ تورم فوری به 83.9 درصد و نرخ تورم سالانه به 57.7 درصد رسید. اعداد و ارقام نشان می دهد که خانواده های ایرانی نسبت به سال گذشته هزینه های بسیار بیشتری برای تامین کالا و خدمات مورد نیاز خود می پردازند. جهش قیمت اقلام اساسی مانند تخم مرغ، مرغ، روغن و برنج در کنار افزایش قیمت تمام شده خدمات، فشار مضاعفی بر معیشت خانواده‌ها به‌ویژه دهک‌های کم درآمد وارد کرده و انتظارات تورمی را برای ماه‌های آینده متزلزل‌تر کرده است.

آخرین گزارش مرکز آمار ایران حاکی از آن است که اقتصاد کشور در اردیبهشت ماه سال 1405 با موج جدیدی از افزایش قیمت مواجه شد و شاخص بهای مصرف کننده با 8.8 درصد افزایش نسبت به ماه قبل، 8.8 درصد نسبت به ماه قبل، 83.9 درصد نسبت به اردیبهشت ماه سال گذشته و 57.7 درصد به صورت سالانه به عدد 619.6 رسید. این ارقام نشان از افزایش چشمگیر روند تورمی نسبت به ماه های قبل دارد. به ویژه افزایش 10.4 واحدی نرخ تورم نسبت به فروردین ماه، هشداری جدی برای ادامه بی ثباتی قیمت ها در ماه های آینده است.

تورم؛ از رشد تدریجی تا بهبودی

مهمترین ویژگی تورم در اردیبهشت ماه، افزایش همزمان هر سه شاخص اصلی تورم است:

*تورم ماهانه: 8.8 درصد

* تورم نقطه به نقطه: 83.9 درصد

*تورم سالانه: 57.7 درصد

این ارقام نشان می دهد که اقتصاد ایران وارد مرحله ای شده است که قیمت ها نه تنها به روند صعودی خود ادامه می دهند، بلکه سرعت رشد آنها نیز افزایش یافته است. اگر نرخ تورم ماهانه مشاهده شده در اردیبهشت ماه در ماه های آینده تکرار شود، اقتصاد در بقیه سال با نرخ تورم بسیار بالاتری مواجه خواهد شد.

غذا همچنان عامل اصلی تورم است

بررسی گروه‌های کالایی نشان می‌دهد که فشار تورمی اصلی همچنان از سمت مواد غذایی وارد می‌شود. تورم نقطه ای گروه «خوراکی ها و آشامیدنی ها» به 129.8 درصد رسید. این بدان معناست که قیمت سبدهای غذایی خانواده نسبت به سال گذشته دو برابر شده است. نرخ تورم سالانه این گروه نیز 82.7 درصد گزارش شده است.

در میان زیر گروه های خوراکی:

*روغن ها و چربی ها با افزایش نرخ تورم نقطه ای به 266.9 درصد، شاهد افزایش بی سابقه قیمت هستند.

*گوشت قرمز و سفید سالانه 168.7 درصد افزایش یافت.

*لبنیات، پنیر و تخم مرغ با تورم 161.1 درصدی مواجه شدند.

* نان و حبوبات نیز نرخ تورم 140.6 درصدی را ثبت کردند.

*این اعداد و ارقام نشان می دهد که کالاهای اساسی است که به طور گسترده توسط خانواده ها مصرف می شود که به کاهش قدرت خرید مردم کمک شایانی کرده است.

*تخم مرغ و مرغ و روغن با بالاترین قیمت می باشد

داده های انتخابی قیمت مواد غذایی در ماه می نشان می دهد که برخی از کالاها کمترین رشد ماهانه خود را در تاریخ داشته اند:

* تخم مرغ: 45.2 درصد افزایش ماهانه

*مرغ: 25 درصد افزایش ماهانه

* نوشابه: 19.8 درصد افزایش

*روغن های نباتی جامد: 16.7 درصد افزایش

*روغن مایع: 15.5 درصد افزایش

*شکر: 16 درصد افزایش قیمت

از دیدگاه سالانه، وضعیت حتی نگران کننده تر است:

*روغن نباتی جامد: 431 درصد افزایش

*روغن مایع: 354 درصد افزایش

*تخم مرغ: 343 درصد افزایش

*مرغ: 287 درصد افزایش

– سس مایونز: 215 درصد افزایش

*برنج خارجی: قیمت ها نسبت به فروردین ماه سال گذشته 223 درصد افزایش داشته است

این تغییرات نشان می دهد که خانواده ها چندین برابر سال گذشته برای تامین اقلام اولیه غذایی هزینه می کنند.

خدمات و کالاهای غیرخوراکی نیز در حال افزایش هستند

برخلاف تصور رایج که تورم فقط به اقلام خوراکی محدود می شود، بخش خدمات نیز نقش مهمی در افزایش سطح عمومی قیمت ها در فروردین ماه داشت.

بالاترین نرخ تورم ماهانه در بخش‌های غیرخوراکی به شرح زیر است:

* حمل و نقل: 20.2 درصد

* مراقبت های بهداشتی: 18.3 درصد

* مبلمان و لوازم خانگی: 16.1%

* ارتباطات: 14.4 درصد

*سرگرمی و فرهنگ: 14.3%

افزایش شدید هزینه های حمل و نقل و خدمات پزشکی می تواند در ماه های آینده تأثیرات منفی بر سایر کالاها و خدمات داشته باشد.

شکاف تورم بین اعشار فشار بیشتر بر گروه های کم درآمد

یکی از مهم ترین یافته های گزارش اردیبهشت افزایش شکاف تورمی بین دهک های درآمدی است.

* تورم سالانه دهه دوم: 63.2 درصد

* تورم سالانه دهم: 55.9 درصد

شکاف تورم به 7.3 واحد درصد رسید که نسبت به ماه قبل افزایش داشته است. این نشان می دهد که خانواده های کم درآمد بیش از سایر گروه ها تحت تاثیر موج تورم قرار گرفتند. دلیل اصلی این وضعیت سهم بالای مواد غذایی در بودجه دهک های پایین است. در دهه اول حدود 42 درصد از هزینه های خانوار صرف غذا می شود در حالی که این سهم در دهه دهم حدود 22 درصد است.

مناطق روستایی همچنان از تورم بالا رنج می برند

بررسی مناطق جغرافیایی موارد زیر را نشان می دهد:

* تورم نقطه‌ای برای خانوارهای روستایی: 101.8 درصد

* تورم نقطه ای برای خانوارهای شهری: 80.8 درصد

نرخ تورم سالانه روستاها به 66.5 درصد رسید که بیش از 10 واحد درصد بیشتر از مناطق شهری است. این تفاوت نشان می دهد که خانواده های روستایی تا چه اندازه بیشتر در معرض افزایش قیمت مواد غذایی و کالاهای اساسی هستند.

پیامدهای اقتصادی و اجتماعی

ادامه روند کنونی می تواند پیامدهای متعددی داشته باشد: تداوم کاهش قدرت خرید خانوارها، افزایش سهم هزینه های مواد غذایی در سبد مصرف، کاهش مقیاس خانوارهای کم درآمد، افزایش نابرابری درآمدی و شکاف طبقاتی، کاهش مصرف کالاهای غیر ضروری و کاهش هزینه های داخلی ناشی از افزایش فشار شرکت ها بر نیروی انسانی.

داده های اردیبهشت 1405 هجری قمری حاکی از بازگشت شتاب تورمی در اقتصاد ایران است. افزایش همزمان تورم ماهانه، نقطه ای و سالانه نشان می دهد که کنترل قیمت ها با چالش جدی مواجه است. افزایش شدید قیمت مواد غذایی، روغن، تخم مرغ، مرغ و برخی خدمات اساسی فشار زیادی را بر خانواده ها وارد کرده است و دهک های کم درآمد بیشترین آسیب را متضرر می کنند. در صورت تداوم این روند، کاهش تورم و حفظ قدرت خرید خانواده ها به یکی از مهم ترین چالش های سیاست اقتصادی در سال 1405 هجری قمری تبدیل خواهد شد.

کارشناسان اقتصادی معتقدند تداوم نرخ های بالای تورم ماهانه در صورت عدم اتخاذ سیاست های موثر برای کنترل نقدینگی، مدیریت کسری بودجه و کاهش نااطمینانی های اقتصادی می تواند در ماه های آینده فشار بیشتری بر قدرت خرید خانواده ها وارد کند. از این رو، کاهش تورم و دستیابی به ثبات سطح قیمت ها همچنان مهم ترین چالش پیش روی سیاست گذاران اقتصادی در سال 1405 هجری شمسی تلقی می شود.