قطع اینترنت؛ آسیب فراتر از اعداد به اقتصاد دیجیتال در ایران / فشار خاموشی بر شریان اقتصاد دیجیتال

بررسی داده های منتشر شده در رسانه های رسمی و اقتصادی نشان می دهد که قطعی اینترنت یکی از پرهزینه ترین خرابی های زیرساختی در سال های اخیر بوده است. بر اساس اظهارات وزیر ارتباطات، قطع یا قطع سرویس اینترنت هر روز حدود 5 هزار میلیارد تومان به اقتصاد کشور آسیب می زند. رقم تقریبی 500 میلیارد تومان ارتباط مستقیمی با ماهیت اقتصاد دیجیتال دارد. این بخش شامل تجارت الکترونیک، تبلیغات دیجیتال، پلتفرم های مبتنی بر محتوا و خدمات داده محور است. مناطقی که بدون اتصال پایدار نمی توانند به طور موثر عمل کنند.

کسب و کارهای آنلاین در خط مقدم آسیب قرار دارند

با ادامه این وضعیت، برخی برآوردها حاکی از آن است که تنها در 18 روز اختلال گسترده، مجموع خسارت اقتصادی به حدود 90 هزار میلیارد تومان رسیده است. معاون سیاست گذاری اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات همچنین اعلام کرد کسب و کارهای آنلاین روزانه بین 400 تا 600 میلیارد تومان ضرر می کنند. در این میان تبلیغات دیجیتال، گردشگری آنلاین و فروشگاه های آنلاین بیشترین آسیب را متحمل شدند. زیرا مدل درآمدی آنها مستقیماً به دسترسی دائمی کاربران بستگی دارد.

برخی رسانه ها حتی از زیان روزانه 3.8 میلیارد تومانی به اقتصاد دیجیتال خبر می دهند و مجموع این زیان ها را تا پایان دی ماه بیش از 40 میلیون برآورد می کنند.

روایت بازار تبلیغات از زبان طبسل

در همین زمینه هادی شریفی، مدیرعامل تاپسل با اشاره به تجربه مستقیم این پلتفرم می گوید:

“در بیش از 12 سال فعالیت، Tapsel میزبان بیش از 150000 ناشر، از جمله وب سایت ها و برنامه ها، و بیش از 85،000 تبلیغ کننده بوده است. اما اختلالات اخیر به طور جدی سنگ بنای صنعت، یعنی ناشران و تبلیغ کنندگان را به چالش کشیده است. قطع اینترنت و دسترسی محدود، بسیاری از شرکت ها را مجبور به کاهش قابل توجهی از فعالیت های تبلیغاتی خود کرده است.

به گفته وی، برآوردهای اولیه نشان می دهد که بیش از 90 درصد ناشران در این مدت حداقل 70 درصد کاهش درآمد داشته اند. آمارها حاکی از کاهش بی سابقه بازار تبلیغات آنلاین است.

اگرچه این اعداد تصویر روشنی از ابعاد مالی بحران ارائه می دهند، اما اثرات واقعی قطع اینترنت فراتر از ضررهای روزانه است. کاهش اعتماد کاربران، توقف یا کاهش سرعت هزاران کسب و کار کوچک و متوسط، اختلال در خدمات ضروری و افزایش عدم اطمینان برای سرمایه گذاران پیامدهایی است که در بلندمدت احساس خواهد شد. در چنین شرایطی، شرکت‌های فعال در لایه‌های زیرساختی اقتصاد دیجیتال در معرض فشار بیشتری نسبت به سایرین قرار دارند.

ابزار خراب می شود و زنجیره تبلیغات از بین می رود

به گفته مدیرعامل تاپسل، وضعیت فعلی نه تنها ناشی از کم‌اشتهایی تبلیغ‌کنندگان است، بلکه مسدود شدن پلتفرم‌های بزرگی مانند گوگل ادز و شبکه‌های اجتماعی و تعلیق سرویس‌های تبلیغاتی پیامکی، ارتباط برندها با مخاطبان را به شدت مختل کرده است. از سوی دیگر، قطع دسترسی به ابزارهای اتوماسیون بازاریابی بین‌المللی و پلتفرم‌های تحلیل داده‌ها مانند گوگل آنالیتیکس، فعالان این حوزه را از نظارت و بهینه‌سازی کمپین‌ها محروم کرده و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده‌ها را با مشکل مواجه کرده است. این وضعیت، همراه با کاهش بودجه تبلیغات و محدودیت پلتفرم های نمایش، زنجیره ارزش تبلیغات دیجیتال را تحت فشار مضاعف قرار داده است.

تپسل به عنوان یکی از بازیگران بزرگ صنعت تبلیغات دیجیتال ایران در ماه های اخیر مستقیماً با پیامدهای اینترنت مواجه بوده است. کاهش قابل توجه در ارائه تبلیغات، کانال های توزیع محدود، اختلال در خدمات اتوماسیون بازاریابی و کاهش درآمد تبلیغاتی برای برندها تنها بخشی از تأثیرات این وضعیت بر بازار تبلیغات دیجیتال است.

با این حال، رویکرد تاپسل در این دوره بر شفاف سازی وضعیت بازار و حفظ ارتباط مستمر با شرکت ها متمرکز بود. یکی از مدیران این شرکت در این زمینه تاکید کرد: در شرایط ناپایدار، مهم‌ترین مسئولیت فعالان زیرساخت حفظ اعتماد بازار و همراهی شرکت‌ها برای عبور از بحران است، حتی زمانی که خود صنعت تحت فشار است.

آینده نامشخص بازار و نیاز به چشم انداز بلندمدت

شریفی با اشاره به ماه‌های پایانی سال که معمولاً اوج صنعت تبلیغات است، تأیید می‌کند: آینده بازار به دو عامل اصلی بستگی دارد: اول بازگشت پایدار دسترسی به اینترنت بین‌المللی و دوم زمان بازگشت این بازار و با نزدیک شدن محدودیت‌ها به پایان سال، احتمال لغو بودجه تبلیغات و رکود بازار تا ماه‌های اول سال آینده افزایش می‌یابد.

کارشناسان همچنین معتقدند ادامه این وضعیت علاوه بر زیان های کوتاه مدت می تواند به توسعه نیافتگی ساختاری اقتصاد دیجیتال ایران نسبت به بازارهای منطقه ای منجر شود. اینترنت پایدار امروزی ستون فقرات اقتصاد، آموزش و خدمات است و هزینه نهایی آن که بسیار بیشتر از ارقام روزانه است، از جیب شرکت ها، افراد و آینده اقتصاد دیجیتال کشور پرداخت می شود.