واکسن همگانی جدید؛ گامی به سوی پایان سرماخوردگی
پژوهشگران آمریکایی اعلام کردند که یک واکسن واحد به شکل اسپری بینی میتواند از بدن در برابر انواع سرفه، سرماخوردگی و آنفولانزا محافظت کند.
به گزارش سرویس سلامت و پزشکی بازتاب امروز، این یافتهها را تیمی از دانشمندان دانشگاه استنفورد پس از انجام آزمایشهای حیوانی منتشر و تأکید کردند که برای تأیید نهایی، کارآزماییهای بالینی انسانی را در آینده باید انجام دهند.
تیم پژوهشی دانشگاه استنفورد، این واکسن را که «واکسن همگانی» مینامد، در مدلهای حیوانی آزمایش و نتایج امیدوارکنندهای را مشاهده کرد. پژوهشگران بیان کردند که این رویکرد جدید، انحرافی بنیادین از شیوه طراحی واکسنها در بیش از دو قرن گذشته را نشان میدهد. آنها توضیح دادند که واکسنهای رایج معمولاً دستگاه ایمنی را برای مقابله با یک عامل عفونی مشخص آموزش میدهند، در حالی که این روش جدید مسیر متفاوتی را دنبال میکند.
واکسنهای کنونی، بدن را برای مقابله با یک بیماری خاص آماده میکنند. برای نمونه، واکسن سرخک فقط در برابر ویروس سرخک ایمنی ایجاد میکند و واکسن آبلهمرغان فقط در برابر همان بیماری محافظت ایجاد میکند. این شیوه ایمنسازی از زمانی که ادوارد جنر در اواخر قرن هجدهم پایههای علم واکسیناسیون را بنا نهاد، مبنای طراحی واکسنها بوده است.
پژوهش منتشرشده در نشریه ساینس نشان داد که این واکسن جدید به جای آموزش مستقیم دستگاه ایمنی، شیوه ارتباط سلولهای ایمنی با یکدیگر را شبیهسازی میکند. پژوهشگران اعلام کردند که این واکسن به صورت اسپری بینی تجویز میشود و گلبولهای سفید موجود در ریهها را که ماکروفاژ نام دارند در وضعیت آمادهباش قرار میدهد. این سلولها در این حالت، بدون توجه به نوع عامل مهاجم به سرعت وارد عمل میشوند.
نتایج آزمایشهای حیوانی نشان داد که اثر این واکسن حدود سه ماه در بدن باقی ماند. پژوهشگران گزارش کردند که این وضعیت آمادهباش باعث کاهش ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ برابری ورود ویروسها از ریه به سایر بخشهای بدن شد. همچنین آنها مشاهده کردند که اگر برخی عوامل بیماریزا از سد اولیه عبور کنند، سایر اجزای دستگاه ایمنی با سرعت بسیار بالا واکنش نشان میدهند.
پروفسور بالی پولندرن، استاد میکروبشناسی و ایمنیشناسی دانشگاه استنفورد اعلام کرد که این واکسن پاسخ ایمنی بسیار گستردهای را ایجاد میکند که علاوه بر محافظت در برابر ویروس آنفولانزا، ویروس کووید و ویروس سرماخوردگی معمولی، تقریباً در برابر طیف وسیعی از ویروسها و باکتریهای مختلف محافظت ایجاد میکند. تیم پژوهشی نشان داد که این واکسن در برابر دو گونه باکتری استافیلوکوکوس اورئوس و آسینتوباکتر بومانی نیز از بدن محافظت کرد.
پولندرن تأکید کرد که اصل عملکرد این واکسن، تفاوتی اساسی با اصولی دارد که تاکنون همه واکسنها بر پایه آن طراحی شدهاند. همچنین پژوهشگران مشاهده کردند که این واکسن با هدایت دستگاه ایمنی به سمت مقابله مؤثر با عفونت، پاسخ بدن به آلرژنهای مایت گردوغبار خانگی را کاهش داد که از عوامل محرک آسم آلرژیک هستند.
پروفسور دانیلا فریرا، استاد واکسنشناسی دانشگاه آکسفورد که در این پژوهش مشارکت نداشت، اعلام کرد که این مطالعه در مرحله اولیه قرار دارد اما نتایج آن بسیار هیجانانگیز است. او بیان کرد که در صورت تأیید این نتایج در مطالعات انسانی، این رویکرد میتواند شیوه محافظت از افراد را در برابر عفونتهای تنفسی شایع به شکل قابل توجهی تغییر دهد و گامی بزرگ در کاهش بار بیماریهای تنفسی بر جامعه جهانی باشد.
