چرا میزهای مردم هنوز کوچکتر است؟ + نمودارها

به گزارش بازتاب امروز، پس از ماه ها نوسان، این روزها بازار مواد غذایی شاهد شرایط آرام تری است. موضوعی که در نگاه اول می تواند خبر خوبی برای مصرف کنندگان باشد. کاهش قیمت محصولاتی مانند مرغ، تخم مرغ، برنج، گوشت، شکر و برخی محصولات لبنی این تصور را ایجاد کرده است که بازار به ثبات رسیده است، اما بررسی گزارش نظارت راهبردی بازار برای گروه‌های کالایی منتخب نشان می‌دهد که واقعیت پیچیده‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد.

بر اساس این گزارش، کاهش قیمت ها نتیجه همزمان سه عامل مهم افزایش عرضه، اجرای سیاست های تنظیم بازار و کاهش تقاضای موثر خانوارها است. به عبارت دیگر، بخشی از کاهش قیمت نه به دلیل بالا رفتن سطح زندگی مردم، بلکه به دلیل کاهش قدرت خرید آنها اتفاق افتاده است.

در بخش عرضه نیز شرایط نسبت به ماه های گذشته بهبود یافته است. افزایش تولید برخی محصولات پروتئینی، استفاده از ذخایر موجود و بهبود توزیع، فشار ناشی از کمبود کالا را کاهش داده است. بازار مرغ و تخم مرغ نمونه ای از این وضعیت است. افزایش تولید موجب تثبیت قیمت ها و آرام شدن بازار شد. ورود تدریجی برنج به شبکه توزیع نیز باعث کاهش نوسانات این کالا و ایجاد شرایط با ثبات تری شده است.

اما در سمت تقاضا، وضعیت چندان امیدوارکننده نیست. این گزارش نشان می دهد که کاهش قیمت برخی از کالاها به ویژه گوشت قرمز ناشی از کاهش قدرت خرید خانواده ها است نه افزایش مصرف. به همین دلیل با وجود کاهش نسبی قیمت ها همچنان میزان مصرف کمتر از سال های گذشته بوده و سفره بسیاری از خانواده ها کوچکتر شده است.

این موضوع باعث شده است تا کارشناسان از وضعیت فعلی بازار به عنوان یک “تعادل نسبی اما شکننده” یاد کنند. تعادلی که تداوم آن به تامین پایدار نهاده های تولید، کنترل هزینه های تولید، تداوم عرضه و عملکرد صحیح شبکه توزیع بستگی دارد. تجربه سال‌های اخیر نیز نشان داده است که هرگونه وقفه در این زنجیره می‌تواند باعث شود بازار در مدت زمان کوتاهی دوباره نوسانات قیمتی را تجربه کند.

یکی از مهمترین نکات در این گزارش تغییر نگاه از مدیریت قیمت به مدیریت زنجیره تامین است. در این رویکرد نمی توان بازارها را صرفاً با کاهش یا تثبیت قیمت ها کنترل کرد، بلکه تمامی حلقه های زنجیره از عرضه نهاده های کشاورزی و دامی گرفته تا تولید، حمل و نقل، ذخیره سازی، توزیع و خرده فروشی باید به صورت هماهنگ عمل کنند. زیرا عدم تعادل در هر یک از این بخش ها به طور مستقیم بر قیمت نهایی کالا تأثیر می گذارد.

این گزارش همچنین تأیید می کند که موفقیت سیاست های تنظیم بازار نباید صرفاً با شاخص قیمت سنجیده شود. اگر قیمت‌های پایین‌تر نتیجه افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌های تولید و افزایش عرضه باشد، می‌توان آن را نشانه مثبتی دانست. با این حال، اگر کاهش قیمت ها به دلیل کاهش تقاضا یا کاهش سود تولید کننده باشد، انگیزه تولید در میان مدت کاهش می یابد و احتمال تورم افزایش می یابد.

بر این اساس شاخص هایی مانند حجم تولید، سودآوری تولیدکننده، موجودی انبار و ثبات عرضه باید در کنار قیمت ها ارزیابی شوند تا تصویر دقیق تری از وضعیت بازار به دست آید.

در عین حال نقش اتحادیه ها بیش از گذشته مهم شده است. عمده‌فروشان، خرده‌فروشان و اتحادیه‌های کارگری اولین گروه‌هایی هستند که تغییرات رفتار مصرف‌کننده، کمبود محصولات، اختلالات توزیع یا نوسانات قیمت را نظارت می‌کنند. به همین دلیل استفاده از توانمندی های اتحادیه های کارگری می تواند به ایجاد سیستم هشدار زودهنگام کمک کند. سیستمی که بر اساس داده های واقعی بازار تصمیمات اقتصادی می گیرد.

در این گزارش، شش عامل اصلی تأثیرگذار بر آینده بازار مواد غذایی نیز ارائه شده است. تامین پایدار نهاده های تولید، قدرت خرید خانوارها، هزینه های تولید و حمل و نقل، مدیریت ذخایر استراتژیک، شبکه توزیع کارآمد و سیستم نظارت هوشمند بازار. کارشناسان بر این باورند که آینده بازار بیش از هر چیز به وضعیت این متغیرها بستگی دارد.

در سناریوی خوش بینانه، ادامه عرضه کافی، عرضه پایدار نهاده ها و هزینه های تولید پایدار می تواند آرامش نسبی را در بازار حفظ کند. سناریوی محتمل نیز ادامه وضعیت فعلی را با نوسانات محدود پیش بینی می کند. اما در یک سناریوی بدبینانه، هرگونه وقفه در عرضه نهاده، افزایش هزینه های تولید یا شوک به شبکه توزیع می تواند موجی از افزایش قیمت ها را به بازار بازگرداند.

در نهایت آنچه از این گزارش برمی‌آید این است که مسئله اصلی بازار مواد غذایی فقط قیمت یا ارزان بودن کالاها نیست. در واقع، حفظ تعادل بین تولید، توزیع و مصرف اهمیت بیشتری یافته است. تا زمانی که قدرت خرید خانوارها احیا نشود و زنجیره تامین به صورت پایدار و بدون وقفه عمل نکند، کاهش موقت قیمت ها نمی تواند به معنای بزرگ شدن سفره مردم باشد. در واقع، این صلح بیش از هر چیز دیگری مبتنی بر کاهش تقاضا است و همچنان در معرض تهدید است.

انتهای خبر/ گوشه/ کد خبر 1233119