اهواز؛ کلانشهری که می‌گویند شبیه «بمبئی» شده است | بازتاب امروز
بازار نادری دیگر همان خیابان قدیمی پررونقی که اهوازی‌ها می‌شناختند، نیست؛ کپرهای رنگ و رو رفته، پیاده‌روهای فاضلاب گرفته، چرخ‌دستی‌های زنگ‌زده و بساطی‌هایی که راه رفت و آمد را بسته‌اند؛ جای بازار...
بازار نادری دیگر همان خیابان قدیمی پررونقی که اهوازی‌ها می‌شناختند، نیست؛ کپرهای رنگ و رو رفته، پیاده‌روهای فاضلاب گرفته، چرخ‌دستی‌های زنگ‌زده و بساطی‌هایی که راه رفت و آمد را بسته‌اند؛ جای بازار سرزنده و پرتردد سابق که محل کسب و کار و خرید بسیاری از شهروندان بود را گرفته است.
به گزارش ایسنا، سال‌هاست که دستفروشان در این بازار بساط کوچکی پهن می‌کنند اما در هیچ دوره‌ای اجازه تصرف معابر و ساخت سازه به آن‌ها داده نشد؛ در یک سال اخیر و بعد از اتفاقاتی که منجر به تغییر مدیریت شهری شد، معابر در سکوت مسئولان عملا به تصرف تعدادی از دستفروشان درآمده است. این بازار که روزگاری، قلب تپنده خرید و فروش در اهواز بود، امروز در گردابی از بی‌نظمی، بالازدگی فاضلاب، تصرف پیاده‌روها و رهاشدگی دست و پنجه نرم می‌کند.
فاضلاب، آلودگی و انسداد کامل مسیرهای مرکز شهر
وضعیت کنونی هسته مرکزی شهر اهواز، به‌ویژه خیابان‌های نادری، امام، سی‌متری، خاقانی و بازار عبدالحمید، چیزی فراتر از یک «شلوغی بازار» است. پیاده‌روهایی با عرض ۵ تا ۸ متر، اکنون کاملا به تصرف سازه‌های فلزی، کپرها، رگال‌های پوشاک و میزهای دستفروشان درآمده است. شهروندان برای عبور از این مسیرها با مشقت فراوان روبه‌رو هستند و در بسیاری از نقاط، راهی جز رفتن به سواره‌رو ندارند.
در کنار بسته شدن معابر با صندلی‌ها و گاری‌های دستفروشان، بحران بهداشتی هم این بازار را فرا گرفته است. بالازدگی فاضلاب بین کفپوش‌های شکسته خیابان و بوی تعفن ناشی از آن و انبوه زباله‌های رهاشده توسط بساطی‌ها، بازار نادری را به کانونی برای تهدید سلامت عمومی تبدیل کرده است. حتی در ساعاتی که دستفروشان حضور ندارند، صحنه رهاشدگی و کثیفی چهره زشتی به مرکز شهر بخشیده است. این در حالی است که هسته مرکزی هر شهر، ویترین آن شهر است.
تأسف‌بارتر آن است که این وضعیت، یک بحران جدید نیست. در گذشته نیز طرح‌هایی برای پاکسازی این محدوده اجرا شده بود. در سال ۱۴۰۳، هسته مرکزی شهر و بازار عبدالحمید کاملا پاکسازی شد اما آنچه امروز شاهد آن هستیم، نشان می‌دهد که این پاکسازی‌ها پس از مدتی رها شده و نگهداری نشده‌اند.
بازگشت دوباره متصرفان و حتی گسترش بی‌نظمی به نیمی از خیابان امام و خیابان سی‌متری، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا شهر اهواز مدیریت صحیحی دارد؟ در نهایت، نبود یک طرح نگهداری مستمر، را به وضوح می‌توان در وضعیت بازار مرکز شهر اهواز دید.
شهروندان و بحران بازار هسته مرکزی
در حالی که مسئولان در مورد تصرف معابر و بحران در هسته مرکزی شهر که صدای آن به فضای مجازی هم رسیده است، سکوت کرده‌اند؛ شهروندان و کسبه اهوازی روزانه با این آشفتگی در خیابان‌های نادری، امام، بازار پاکستانی‌ها و عبدالحمید دست و پنجه نرم می‌کنند و روایت پرچالش‌تری از این وضعیت دارند. کاسب‌های نادری می‌گویند این بی‌نظمی نه تنها چهره شهر را زشت کرده، بلکه معیشت قانونی آن‌ها را به خطر انداخته و امنیت و بهداشت عمومی را قربانی کرده است.
یکی از شهروندان اهوازی با انتقاد از تصرف‌کنندگان معابر شهر می‌گوید: «بساطی‌ها مرکز شهر را به گند کشیدند و چهره شهر را شبیه بمبئی هند کردند. همه اینها باید جمع شوند. وقتی یک مشکل را همان اول حل نمی کنند، به بحران تبدیل می شود، اول دستفروش، بعد وانت بار، بعد مصادره بلوار با دکه‌های غیرقانونی، قطع درختان و مافیا در سطح شهر …»
یکی دیگر از شهروندان می‌گوید: «به دلیل همین شلوغی و سد معبر، خیلی‌ها بی‌خیال خرید از مرکز شهر شده‌اند و سعی می‌کنند به صورت آنلاین یا از محله خودشان نیازمندی‌هایشان را تهیه کنند.»
یکی از کسبه هم با اشاره به فشارهای اقتصادی بر کسبه قانونی می‌گوید: «دستفروش‌ها نه به اداره دارایی مالیات می‌دهند و نه عوارض شهرداری پرداخت می‌کنند. آن‌ها نه هزینه آب و برق می‌دهند و نه گاز. در مقابل، ما مغازه‌دارها موظفیم هر سال به دارایی برویم، کارهای شهرداری را انجام دهیم و هزینه‌های سنگین شارژ پاساژ را بپردازیم. این یک بی‌عدالتی آشکار است که هیچ نظارتی بر آن نیست.»
رهاسازی زباله و بحران نظافت
به گزارش ایسنا، یکی از اصلی‌ترین گلایه‌های شهروندان، وضعیت بسیار وخین بهداشت و نظافت در این معابر است. یک شهروند می‌گوید: «اگر آخر شب به این خیابان‌ها بروید و می‌بینید چه وضعیتی به وجود می‌آید. دستفروش هیچ مسئولیتی در قبال نظافت به گردن خود نمی‌بیند؛ بساطش را جمع می‌کند و می‌رود و زباله و آلودگی را به جا می‌گذارد و در آخر، این رفتگر شهرداری است که باید به تنهایی این حجم از آلودگی را پاکسازی کند.»
ناامنی و مزاحمت‌های اجتماعی
شهروند دیگری با اشاره به ازدحام جمعیت و حضور افراد متفرقه در این بازارها، می‌گوید: «در آن شلوغی و آشفتگی، تصور کنید یک زن تنها بخواهد رفت‌وآمد کند. وضعیت امنیتی واقعاً دشوار است. نمی‌خواهم بگویم همه دستفروشان مشکل‌دار هستند اما در این فضا مطمئناً افرادی هم هستند که برای مردم مزاحمت ایجاد می‌کنند. درگیری‌های متعددی که رخ می‌دهد، نشان‌دهنده ناامنی این محدوده است.»
چهره نازیبای مرکز شهر اهواز
مردم اهواز با مقایسه وضعیت شهرشان با دیگر کلان‌شهرها می‌گویند: «شما به مراکز شهرهای دیگر مانند میدان شهرداری رشت نگاه کنید؛ چقدر تمیز، مرتب و زیباست اما وقتی وارد مرکز اهواز می‌شوید، با این کپرهایی که دستفروشان درست کرده‌اند روبه‌رو می‌شوید که انگار یک چیز عجیب و غریب است. این سازه‌ها زیبایی شهر را از هر زاویه‌ای که نگاه کنید، از بین برده‌اند و اصلا زیبنده شهر اهواز نیستند.»
یک مغازه‌دار می‌گوید: «قطعا این دستفروشان هم خانواده دارند و می‌خواهند کاسبی کنند. ما هم می‌گوییم باید جایی برای آن‌ها درست شود تا در آنجا به فروش بپردازند. اما آیا گناه مغازه‌دار این است که ماهی ۷۰ تا ۸۰ میلیون تومان اجاره می‌دهد و حالا دستفروش جلوی مغازه‌اش را گرفته و بساط پهن کرده است؟ اصلاً کسی نمی‌تواند وارد مغازه شود، چه برسد به اینکه خرید کند.»
«تصرف عملی معابر شهری» در بازار هسته مرکزی اهواز
حجت‌الله زارع‌زاده رئیس کمیسیون خدمات شهری شورای اسلامی شهر اهواز در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به وضعیت خیابان‌های نادری، امام، شریعتی، خاقانی و بازار عبدالحمید اظهار کرد: آنچه امروز در هسته مرکزی اهواز با آن مواجهیم، دیگر «دستفروشی» نیست، بلکه مصداق بارز «تصرف عملی معابر شهری» و به گروگان گرفتن آسایش و امنیت روانی مردم است.
وی افزود: در خیابان نادری و شریعتی، پیاده‌روهایی با عرض ۵ تا ۸ متر کاملاً اشغال شده‌اند و سطح خیابان به یک بارانداز تبدیل شده است. ما با پدیده‌ای نوظهور مواجهیم؛ سازه‌های فلزی جوش داده می‌شود و کپر زده می‌شود. وقتی این صحنه را تماشا می‌کنید، تصور می‌کنید در یک نقطه بسیار دورافتاده و روستایی هستید، نه در قلب شهر اهواز.
زارع‌زاده با اشاره به بحران بهداشتی و بالا زدگی فاضلاب در این محدوده خاطرنشان کرد: در کنار انسداد کامل مسیرها توسط صندلی‌ها، چرخ‌دستی‌ها و بساط‌ها، کثیفی و فاضلاب چهره بازار را پوشانده است. در پیاده‌روی غربی خیابان شریعتی، نه تنها مسیر اشغال شده، بلکه شاهد انواع و اقسام افعال غیرقانونی و عرضه مواد ممنوعه نیز هستیم. من خودم در ساعات مختلف شبانه‌روز از این معابر بازدید کرده‌ام؛ ساعت ۳ بعدازظهر که ظاهرا فعالیتی نیست، صحنه رهاشدگی و کثیفی بسیار آزاردهنده‌تر از ساعاتی است که دستفروشان فعالیت دارند.
به گروگان گرفته شدن امنیت روانی و نوامیس مردم
رئیس کمیسیون خدمات شهری شورای شهر اهواز با تاکید بر اینکه این وضعیت امنیت شهروندان را به خطر انداخته است، گفت: گزارش‌های متعددی دریافت می‌کنیم که نوامیس مردم در هسته مرکزی شهر به واسطه اشغال کامل پیاده‌روها و حضور افراد متفرقه، با مزاحمت روبه‌رو می‌شوند. امنیت مردم در هسته مرکزی شهر اهواز به گروگان گرفته شده است. نمی‌توانیم با امنیتی کردن موضوعات در شهری مانند اهواز، از حل اصل مساله و پاسخگویی به عامه مردم فرار کنیم.
انتقال دستفروشان؛ «پاک کردن صورت مساله»
وی با بیان اینکه پیشنهاد برخی مسئولان مبنی بر انتقال دستفروشان به یک زمین یا نقطه مشخص در حاشیه شهر، یک موضوع کاملا اشتباه و غیرکارشناسی است، گفت: یکی از عبارات کاملاً اشتباهی که در برخی جلسه‌ها بیان می‌شود این است که می‌گویند یک زمین را شناسایی کنید تا دستفروشان را به آنجا ببرند.
زارع‌زاده تصریح کرد: این یعنی پاک کردن صورت مساله. ذات و فلسفه دستفروشی این است که دستفروش در مسیر عبور عابر پیاده قرار بگیرد. اگر امروز اینها را به یک گوشه ببرید، فردای آن روز دستفروشان جدیدی در مرکز شهر جایگزین آن‌ها می‌شوند.
دستفروشی باید قاعده‌مند باشد
وی عنوان کرد: دستفروشی یک پدیده پذیرفته‌شده جهانی است و ما آن را نفی نمی‌کنیم، اما باید قاعده‌مند شود. باید مشخص شود چه ساعتی از شبانه‌روز، در چه مقطعی از پیاده‌رو و مجاز به عرضه چه اقلامی هستند. دستفروشی یعنی عرضه اقلام سبک و قابل جابه‌جایی مانند عینک، هدفون، روسری، عطر یا دمپایی؛ نه اینکه رگال‌های پوشاک بوتیک‌ها را در معبر اصلی ردیف کنند.
رئیس کمیسیون خدمات شهری شورای شهر اهواز ادامه داد: ما هم باید برای اهواز مانند خیابان کریم‌خان زند شیراز یا بازار رضا(ع) در مشهد، قاعده و قانون تعریف کنیم.
لزوم اقدام فرمانداری اهواز برای ساماندهی مرکز شهر
زارع‌زاده با انتقاد از نبود هماهنگی بین دستگاه‌های اجرایی اهواز، تصریح کرد: برای حل این مساله، نباید نگاه صفر و صدی داشت. شهرداری در خط مقدم است اما دستگاه‌های دیگر هم مسئولیت مستقیم و غیرمستقیم دارند. متأسفانه هر کسی به دیگری پاس‌کاری می‌کند. شهرداری می‌گوید کسی از من حمایت نمی‌کند و دستگاه‌های دیگر می‌گویند شهرداری باید عمل کند.
وی اضافه کرد: جلسه‌های متعددی در کمیسیون خدمات شهری شورای شهر برگزارشده است و از شهرداری خواسته‌ایم طرح عملیاتی آماده کند اما این کار نیازمند یک اتاق فرمان است.
رئیس کمیسیون خدمات شهری شورای شهر اهواز گفت: فرماندار اهواز باید به عنوان فرماندار کلانشهر، نگاه جدی داشته باشند و برای هر کدام از این دستگاه‌ها تعیین تکلیف کنند.
وی افزود: در گذشته توانستیم هسته مرکزی شهر، بازار عبدالحمید و خیابان خاقانی را کاملا پاکسازی و حفظ کنیم اما متأسفانه پس از ماجراهای آبان ۱۴۰۴ و حادثه پارک زیتون کارمندی، یک رفتار هنجارشکنانه عمومیت یافت و به دیگر نقاط شهر مانند میدان کارگر و کوی گلستان نیز سرایت کرد.
زارع‌زاده بیان کرد: امروز تنها نادری نیست که دچار وضعیت آشفته و نابهنجار دستفروشی است؛ نیمی از خیابان امام نیز در هسته مرکزی شهر به تصرف دستفروشان درآمده است.
بحرانی عمیق در دل اهواز
این روایت‌های مردمی نشان می‌دهد که بحران بازار نادری و هسته مرکزی اهواز، تنها یک معضل ترافیکی یا شهری نیست، بلکه به یک بحران عمیق اقتصادی، بهداشتی و اجتماعی تبدیل شده است. شهروندان با اظهار نظر در فضای مجازی امیدوارند که مسئولان با شنیدن این صداها، هر چه زودتر راهکاری عملی و عادلانه برای ساماندهی این وضعیت پیدا کنند تا هم حق معیشت دستفروشان ادا شود و هم مغازه‌داران و شهروندان بتوانند در فضایی امن، پاکیزه و شایسته شهروندی، به زندگی و کار خود ادامه دهند.
پاسخ فرماندار اهواز
این آشفتگی در حالی ادامه دارد که دستگاه‌های متولی نه تنها به جای حل مشکل، توپ را به زمین یکدیگر می‌اندازند بلکه بالاترین مقام‌های مسئول در حوزه‌های مربوط هم از ارائه توضیح شفاف سر باز می‌زند.
با وجود پیگیری‌های فراوان خبرنگار ایسنا، هیچکدام از مسئولان شهری حاضر به پاسخگویی در مورد حل این این بحران نشدند.
علی بویری فرماندار اهواز هم در توضیحی مکتوب و کوتاه به ایسنا، گفت: جلسات هماهنگی در خصوص ساماندهی دستفروشان با دستگاه های ذی‌ربط گرفته شده است.
وی افزود: مقرر شده است شهرداری اهواز طرحی را در خصوص ساماندهی و جابه‌جایی دستفروشان به ویژه دستفروشان خیابان سلمان فارسی (نادری) با توجه به شرایط ارائه دهد و پس از بررسی این طرح، این وضعیت ساماندهی شود.
در این پاسخ کوتاه که در آن نشانی توضیح شفاف نیست، صرفاً به برگزاری «جلسات در حال پیگیری» و «لزوم ارائه طرحی از سوی شهرداری و ساماندهی این دستفروشان پس از بررسی طرح» اشاره شده است. هیچ اشاره‌ای به زمان‌بندی مشخص یا نحوه برخورد با متصرفان معابر و جلوگیری از بازگشت دوباره آن‌ها پس از پاکسازی نشده است.
بحران هسته مرکزی شهر به ویژه خیابان نادری، امروز به معیاری برای سنجش میزان پاسخگویی مسئولان تبدیل شده است. وقتی فاضلاب و زباله چهره شهر را می‌پوشاند، طرح‌های پاکسازی قبلی به دلیل نگهداری نشدن وضعیت، شکست می‌خورند و فرمانداری در پاسخی کوتاه توضیح می‌دهد و مسئولان شهری هم حاضر به صحبت در این باره نیستند، چرا دستفروشان به راحتی در مرکز شهر کپر نزنند و سازه فلزی نسازند؟
امیر خلفیان دادستان مرکز خوزستان ۱۱ تیرماه با تأکید بر ضرورت رفع سد معبر و ترافیک در اهواز، بر لزوم ساماندهی وانت‌بارها و دستفروشان تاکید کرد. اکنون چهار ماه از هشدار دادستان مرکز خوزستان می‌گذرد و نه تنها وضعیت بهتر نشده بلکه شرایط، وخیم‌تر و نارضایتی عمومی بیشتر شده است.
به گزارش ایسنا، نجات هسته مرکزی شهر و به ویژه بازار نادری، پیش از آنکه نیازمند بودجه یا نیروی انتظامی باشد، نیازمند «اراده» و «پاسخگویی» مدیرانی است که خیابان‌های شهر را رها کرده‌اند. به نظر می‌رسد بعد از ماجرای پارک زیتون کارمندی در آبان‌ماه سال گذشته و اعلام استعفای شهردار اهواز و برکناری چند نفر از مدیران شهری از سوی استانداری خوزستان، مسئولان تصمیم گرفته‌اند فعلا شهر اهواز را به حال خود رها کنند.
انتهای پیام
بدون نظر! اولین نفر باشید