آیا حباب طلای جهانی می ترکد؟

به نظر نمی رسد افزایش قیمت طلا در سال 2025 ناشی از عوامل اساسی و پایدار باشد و هیچ مبنای اقتصادی محکمی پشت آن وجود ندارد. بنابراین اگر این روند با این شدت ادامه پیدا کند، احتمال اصلاح شدید یا حتی کاهش وجود خواهد داشت.

بازار طلا پر از اصطلاحاتی است که گاهی شبیه به دنیای قمار است. به عنوان مثال، عبارت “دست های قوی” به سرمایه گذارانی اشاره دارد که بدون توجه به تغییرات قیمت به طلا وفادار می مانند. در مقابل، «دست‌های ضعیف» به سفته‌بازانی اطلاق می‌شود که در اولین نشانه‌های مشکل از بازار خارج می‌شوند.

سرمایه گذارانی که نگاه صعودی به بازار دارند زمانی موفق می شوند که سایر معامله گران را متقاعد کنند که دلیل افزایش قیمت طلا منطقی است. در ماه‌های اخیر به نظر می‌رسد «دست‌های قوی» بیشتر از «دست‌های ضعیف» بوده است. اما اگر بازار سقوط کند، ادعای آنها سقوط خواهد کرد. به گزارش اکونومیست، در صورتی که بازار در وضعیت فعلی خود باقی بماند، انتظار می رود یک اصلاح بزرگ در قیمت طلا رخ دهد.

در این سال بسیاری از خریداران طلا به سودهای کلان دست یافتند و توجه عمومی بیشتری را به خود جلب کردند. در 20 اکتبر، طلا به رکورد 4381 دلار در هر اونس رسید، اما از آن زمان تاکنون بیش از 10 درصد کاهش یافته و تا حدی بهبود یافته است. اکنون قیمت طلا حدود 55 درصد بیشتر از ژانویه است. پیش بینی می شود تا پایان سال 2026، طلا از سطح 5000 دلار فراتر رود. انتظاری که در ابتدای امسال کمتر کسی می توانست آن را پیش بینی کند. سوال این است که آیا دلایلی که برای توجیه این روند صعودی ارائه می شود منطقی است یا خیر؟ دلایل معمولا بر اساس سه گروه از خریداران است: سرمایه گذاران نهادی، بانک های مرکزی و سفته بازان.

معاملات از سرمایه گذاران عمده

برای سرمایه گذاران نهادی، ارزش طلا به عنوان سپرده مطمئن به ویژه در مواقع بحران از اهمیت بالایی برخوردار است. ویژگی هایی مانند دارایی فیزیکی و قابلیت تبدیل آسان، طلا را برای این دسته جذاب کرد. دوره های رشد قابل توجه قیمت طلا در گذشته معمولاً پس از بحران های بزرگی مانند بحران دات کام، بحران مالی 2007-2009 و همچنین همه گیری کووید-19 رخ می داد.

اما این بار شرایط بازار متفاوتی حاکم شد. از مارس 2024، حتی بدون یک بحران خاص، قیمت طلا تقریبا دو برابر شده است. با وجود رشد بیش از 30 درصدی شاخص S&P 500 و نرخ های بهره واقعی که همچنان بالاست، می توان گفت که سرمایه گذاران نهادی با توجه به تهدیدات جهانی به خرید طلا روی آورده اند. عواملی مانند جنگ های جاری در اروپا و خاورمیانه، تنش ها بر سر سیاست های تجاری ایالات متحده و همچنین کاهش بازارهای هوش مصنوعی، نگرانی های بیشتری را ایجاد کرده است. اما دلایل ارائه شده به تنهایی نمی تواند این رشد پایدار و خطی قیمت طلا را توضیح دهد.

آیا بانک های مرکزی پشت رشد قیمت طلا هستند؟

برخی معتقدند جهش قیمت طلا نتیجه سرمایه گذاری بانک های مرکزی است. نه به عنوان یک واکنش به شرایط اقتصادی کوتاه مدت، بلکه به عنوان یک رویکرد بلند مدت. بر اساس این نظریه، نگرانی ها در مورد ضعیف بودن دلار، بدهی های سنگین آمریکا و بی ثباتی داخلی بانک های مرکزی را بر آن داشت تا به طلا به عنوان جایگزین ایمن تر روی آورند. اما شواهد موجود این ادعا را تایید نمی کند. اگر دارایی های دلاری واقعاً ارزش خود را از دست می دادند، باید شاهد کاهش قابل توجه قیمت دلار و افزایش بازده اوراق قرضه بلندمدت باشیم. در حالی که این تغییرات مشاهده نشد.

البته برخی از بانک های مرکزی در اقتصادهای نوظهور همچنان به خرید طلا ادامه می دهند، اما این خریدها در مقایسه با حجم بازار جهانی همچنان ناچیز است. گزارش های صندوق بین المللی پول نیز نشان می دهد که افزایش ذخایر طلای بانک مرکزی در هفته های اخیر بیشتر به تعداد محدودی از آنها مرتبط بوده است. در نتیجه این فرضیه نمی تواند رشد اخیر قیمت طلا را به طور کامل توضیح دهد.

نقش سفته بازان و تاثیر پول داغ

گروه سوم یعنی دلالان دلایل دیگری را برای افزایش قیمت طلا مطرح کردند. طبق آمار سپتامبر 2025، کسانی که نقش عمده ای در تحریک بازار طلا داشتند، توانستند به رکورد 200 هزار قرارداد بلندمدت معادل 619 تن طلا دست یابند. EFT های مرتبط با طلا نیز در ماه های اخیر شاهد افزایش تقاضا بوده اند. با این حال، ورود سرمایه به این صندوق ها در ماه گذشته کاهش یافت و به دنبال آن اصلاح نسبی در قیمت طلا رخ داد.

اما اخیراً تقاضا دوباره افزایش یافته است. بر اساس تحلیل ها، این افزایش بیشتر ناشی از «پول داغ» است که ادامه این روند را تشدید خواهد کرد. این وضعیت برای سرمایه گذاران نهادی که به دنبال ثبات هستند خطرناک است. زیرا این نوع رشد قیمت معمولاً نتیجه شتاب معاملات است. این فرآیندی است که به ناچار در نقطه‌ای متوقف می‌شود و ممکن است همچنان زیان هنگفتی به معامله‌گران وارد کند.