ائتلاف‌های تازه و ضرورت بازنگری در دیپلماسی همسایگی ایران | بازتاب امروز

محمد حسن رادمنش در یادداشتی با عنوان «ائتلاف‌های تازه و ضرورت بازنگری در دیپلماسی همسایگی ایران» که در اختیار بازتاب امروز قرار داده، نوشت:

صرف‌نظر از اینکه توافق دفاعی عربستان، ترکیه و پاکستان تا چه اندازه عملیاتی شود، نفس شکل‌گیری چنین همگرایی‌هایی حامل یک پیام راهبردی برای ایران است محیط پیرامونی کشور در حال بازآرایی است و حلقه تعاملات امنیتی میان برخی همسایگان، فشرده‌تر از گذشته می‌شود. این تحول را همچنین می‌توان در چارچوب راهبرد آمریکا برای واگذاری بخشی از بار امنیتی منطقه به متحدان خود و شکل‌دهی به شبکه‌ای از ائتلاف‌های همسو در پیرامون ایران نیز تحلیل کرد؛ راهبردی که هدف آن، افزایش قدرت مهار و موازنه بدون نیاز به حضور مستقیم و پرهزینه واشنگتن است.

اگر این روند ادامه یابد، ایران بیش از گذشته با خطر کاهش عمق راهبردی و افزایش فشارهای سیاسی و امنیتی در محیط پیرامونی خود مواجه خواهد شد. حتی اگر این آرایش جدید مستقیما برای تقابل با ایران طراحی نشده باشد، در عمل می‌تواند قدرت مانور تهران را محدودتر کند و بر پیچیدگی محیط امنیتی کشور بیفزاید.

البته این ائتلاف نیز با محدودیت‌های مهمی روبه‌رو است. اقتصاد هر سه کشور به ثبات منطقه و امنیت انرژی وابسته است و افکار عمومی، به‌ویژه در پاکستان و تا حد زیادی در ترکیه، نسبت به هرگونه همسویی آشکار با سیاست‌های آمریکا و اسرائیل حساسیت قابل توجهی دارد. این واقعیت، هزینه هرگونه رویارویی مستقیم با ایران را برای دولت‌های عضو افزایش می‌دهد و دامنه تصمیم‌گیری آنها را محدود می‌کند.

اما وجود این محدودیت‌ها نباید موجب غفلت ایران از تحولات پیرامونی شود. برعکس، این شرایط ضرورت بازنگری در دیپلماسی همسایگی را دوچندان می‌کند. تجربه روابط بین‌الملل نشان داده است که هیچ کشوری با تنش هم‌زمان با بخش قابل توجهی از همسایگان خود، نمی‌تواند جایگاه باثباتی در معادلات منطقه‌ای داشته باشد. امروز بیش از هر زمان دیگری، ایران به یک دیپلماسی هوشمند، فعال و تنش‌زدا در قبال همسایگان خود نیاز دارد؛ دیپلماسی‌ای که ضمن حفظ مؤلفه‌های بازدارندگی، مانع از آن شود که اختلافات دوجانبه به ائتلاف‌های چندجانبه علیه منافع ملی ایران تبدیل شوند.

قدرت واقعی، تنها در توان نظامی خلاصه نمی‌شود هنر سیاست خارجی آن است که اجازه ندهد رقبای پراکنده، به جبهه‌ای منسجم تبدیل شوند و هزینه‌های ژئوپلیتیکی کشور، بیش از ظرفیت‌های آن افزایش یابد.

انتهای پیام