بازدارندگی ایران و محاسبات پرهزینه واشنگتن | بازتاب امروز

احسان عبداللهی فرد، دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی و روابط بین‌الملل یادداشت ارسالی به بازتاب امروز با عنوان «بازدارندگی ایران و محاسبات پرهزینه واشنگتن» نوشت:

در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، مناسبات تهران و واشنگتن حساس شده است. دونالد ترامپ از توافق سخن می‌گوید و تهدیدهای نظامی را تکرار می‌کند؛ در مقابل، جمهوری اسلامی ایران بر آمادگی دفاعی و پاسخ قاطع تأکید دارد. آغاز جنگ لزوماً به معنای کنترل پیامدهای آن نیست.

محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، ۳۱ اکتبر از تغییر لحن آمریکا و دریافت نامه جی‌دی ونس خبر داد. او به احتمال بازنگری در دکترین هسته‌ای ایران در صورت ازسرگیری جنگ اشاره کرد، اما گفت تصمیم رسمی اتخاذ نشده است. حمله به تأسیسات هسته‌ای، پرسش‌هایی درباره اعتبار سازوکارهای امنیتی و نظام منع اشاعه ایجاد کرده است.

گزارش شلیک موشک‌هایی به پایگاه آمریکا و بریتانیا در دیه‌گو گارسیا در مارس ۲۰۲۶، احتمال توان فنی ایران با بردی نزدیک به چهار هزار کیلومتر را مطرح کرد؛ هرچند تهران مسئولیت حمله را نپذیرفته و جزئیات آن محل بحث است. در جنگی گسترده‌تر، پایگاه‌های آمریکا، زیرساخت‌های پشتیبانی و مسیرهای انتقال انرژی نیز می‌توانند درگیر شوند.

ترامپ از باقی ماندن اهدافی در ایران، از جمله تأسیسات زیرزمینی «کوه پیکاکس»، سخن گفته و مدعی پیشرفت مذاکرات شده است. مارکو روبیو گفته ترامپ هنوز تصمیم برای حمله نگرفته و دیپلماسی گزینه واشنگتن است. با این حال، اعزام ۹ هزار نیروی نظامی، گزارش سی‌ان‌ان درباره آمادگی عملیات ظرف ۹۶ ساعت و گزارش واشنگتن‌پست درباره نقش لشکر ۸۲ هوابرد در مأموریت تنگه هرمز، از تقویت ظرفیت نظامی آمریکا حکایت دارد.

با وجود برتری نظامی آمریکا، پاسخ ایران می‌تواند پایگاه‌های منطقه‌ای، زیرساخت‌های متحدان واشنگتن و امنیت انرژی و کشتیرانی را تحت تأثیر قرار دهد. جنگ محاسبه نظامی نیست و پیامدهای اقتصادی و سیاسی آن، به‌ویژه در آستانه انتخابات ۳ نوامبر، اهمیت دارد. ملاحظات انتخاباتی مؤثر است، اما همه محاسبات واشنگتن به آن محدود نمی‌شود.

رایزنی‌های ایران و قطر در تهران و دوحه برای جلوگیری از بازگشت جنگ ادامه دارد. اختلاف بر سر مسائل هسته‌ای، رفع محدودیت‌های اقتصادی و دریایی، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده و ترتیبات عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز پابرجاست.

سه مسیر پیش روی طرفین قرار دارد: تفاهمی محدود، حملات محدود برای افزایش فشار یا رویارویی گسترده‌تر. هیچ‌یک قطعی نیست.

آمریکا توان نظامی گسترده‌ای دارد، اما ایران با اتکا به ظرفیت‌های موشکی و موقعیت راهبردی می‌تواند هزینه‌های جنگ را افزایش دهد. بازدارندگی زمانی معنا دارد که واشنگتن بداند آغاز درگیری، پایان آن را مطابق خواستش تضمین نمی‌کند. دیپلماسی می‌تواند مانع هزینه‌های بیشتر بر مردم ایران و گسترش بحران در منطقه و فراتر از آن شود.

انتهای پیام