نقدی بر صداوسیما؛ دفاع یا تحقیر؟! | بازتاب امروز

محمدرضا وائظ در یادداشت ارسالی به بازتاب امروز با عنوان «می‌توان هتاکی علیه ورزشکاران را محکوم کرد، بی‌آنکه هتاکی علیه منتقدان را مجاز شمرد…» نوشت:

هابرماس در بحث حوزه عمومی، رسانه و فضای گفت‌وگو را فقط محل بلندتر کردن صدا نمی‌فهمد. حوزه عمومی، در معنای ایدئال آن، جایی است که شهروندان بتوانند درباره امور مشترک به بحث عقلانی و انتقادی بپردازند و در شکل دادن به داوری عمومی سهیم شوند. این تصویر شاید در جهان واقعی همیشه شکننده و ناقص بوده باشد، اما هنوز برای نقد رسانه رسمی ما مهم است. چون به یادمان می‌آورد که رسانه عمومی قرار نیست فقط تریبون داشته باشد. قرار است امکان فهم عمومی را سالم‌ تر کند.

اما وقتی رسانه به جای دلیل، تحقیر پخش می‌کند؛ به جای تمایز، برچسب می‌نشاند؛ به جای نقد، شرمسارسازی می‌کند، دیگر فقط در یک جمله خطا نکرده است. به خود امکان گفتگوی عمومی آسیب زده است. در اینجا،آنچه فرسوده می‌شود فقط ادب کلامی نیست، اعتماد به زبان عمومی است. همان اعتمادی که بدون آن هیچ جامعه‌ای نمی‌تواند درباره رنج‌ها، اختلاف ‌ها و آینده مشترکش درست حرف بزند.

اشتباه نکنیم؛ پرسش از میثاقی این نیست که چرا از تیم ملی دفاع کردی. پرسش این است که چرا دفاع به تحقیر نیاز پیدا کرد. چرا مخالفت، به جای تحلیل شدن، باید با فحش کدگذاری شده پاسخ بگیرد. چرا نام ایران باید خرج کوچک کردن ایرانیانی شود که مثل ما نمی ‌اندیشند.

اما پرسش از صداوسیما حتی جدی‌تر است. رسانه‌ای که خود را ملی می‌نامد، چگونه می‌تواند به نام ملت، بخشی از همان ملت را تحقیر کند. اگر همین تعبیر از دهان منتقدان صداوسیما بیرون می‌آمد، آیا باز هم شوخی فوتبالی تلقی می‌شد. آیا باز هم به حساب هیجان، کری‌خوان گذاشته می‌شد. اخلاقی که فقط برای رقیب سخت‌گیر است و برای خودی راه فرار می‌سازد، اخلاق نیست. صورت مرتب‌تری از قدرت است!

جامعه ما به اندازه کافی زخمی است. بسیاری از کلمات پیشاپیش سنگین و مسموم شده‌اند. وطن، ملت، تیم ملی، شادی، خیانت، اعتراض. در چنین وضعی، هر کس تریبون بزرگ‌تری دارد، مسئولیت سنگین‌تری هم دارد. مجری ورزشی لازم نیست فیلسوف اخلاق باشد. اما باید بداند کلمه، وقتی از آنتن عبور می‌کند، فقط گفته نمی‌شود. پخش می‌شود، تکثیر می‌شود، عادی می‌شود و در حافظه عمومی می‌ماند.

یادمان باشد دفاع از ایران، با کوچک کردن ایرانیان ممکن نیست. دفاع از تیم ملی، با شکستن حرمت بخشی از ملت بی‌معناست. و رسانه‌ای که نمی‌ تواند میان نقد و تحقیر فرق بگذارد، پیش از آنکه مخالفان تیم ملی را شکست دهد، خود ایده گفت‌وگوی عمومی را زخمی کرده است.

انتهای پیام