چرا بعضی دانشآموزان از شروع مدرسه استرس میگیرند؟ | بازتاب امروز
شبنم رشیدزاده، روانشناس کودک و نوجوان، در سایت عصر آزادی آنلاین (تبریز) نوشت:
تابستان آرامآرام به پایان میرسد؛ زنگ ساعت دوباره کوک میشود، کیفها از گوشهی اتاق بیرون میآیند و دفترهای نو منتظر اولین نوشتهها میمانند. برای بعضی دانشآموزان، باز شدن دوبارهی درهای مدرسه یعنی دیدن دوستان، تجربههای تازه و شروع یک سال جدید؛ اما برای بعضی دیگر، همین اتفاق میتواند با احساس دلشوره، نگرانی و استرس همراه باشد.
شاید عجیب به نظر برسد که چرا بازگشت به جایی که هر سال آن را تجربه میکنیم، گاهی باعث اضطراب میشود. اما مدرسه تنها مکانی برای یادگیری درسهای کتاب نیست؛ بخشی از زندگی روزمره، روابط اجتماعی، مسئولیتها و اهداف دانشآموزان در آن شکل میگیرد. به همین دلیل، تغییر دوبارهی برنامه زندگی و روبهرو شدن با انتظارات و مسئولیتهای جدید میتواند از نظر روانی چالشبرانگیز باشد.
اضطراب بازگشت به مدرسه نوعی احساس نگرانی یا تنش است که ممکن است پیش از شروع سال تحصیلی یا در روزهای ابتدایی مدرسه تجربه شود. شدت و دلیل این احساس در هر دانشآموز متفاوت است. برای یک نفر ممکن است امتحانها عامل اصلی نگرانی باشد و برای دیگری، روابط دوستانه، تغییر محیط یا حتی عادت کردن دوباره به برنامهی مدرسه.شناخت دلایل این اضطراب اولین قدم برای برخورد بهتر با آن است؛ زیرا وقتی بفهمیم چه چیزی باعث نگرانی ما میشود، راحتتر میتوانیم راههایی برای مدیریت آن پیدا کنیم و با آرامش بیشتری وارد سال تحصیلی جدید شویم.
دلایل اضطراب بازگشت به مدرسه میتوانند متفاوت باشند، اما مهمترینشان اینها هستند:
-نگرانی درباره درس و امتحانها؛ ترس از سخت بودن مطالب یا گرفتن نمره پایین
-فشار برای موفقیت؛ احساس اینکه باید همیشه عملکرد خوبی داشته باشند
-تغییر برنامه روزانه؛ برگشتن به زود بیدار شدن، کلاس و تکالیف بعد از تعطیلات
– بههم خوردن خواب؛ سخت بودن سازگار شدن دوباره با ساعت خواب مدرسه
-نگرانیهای اجتماعی؛ ترس از تنها ماندن، قضاوت شدن یا پیدا نکردن دوست
-تغییر محیط؛ رفتن به مدرسه، کلاس یا مقطع جدید
-نگرانی درباره معلمها؛ ترس از معلم جدید یا انتظارات او
-زیاد شدن مسئولیتها؛ تکالیف، پروژهها، امتحانها و فعالیتهای مختلف
– انتظارات خانواده؛ نگرانی از واکنش خانواده به نمرات یا عملکرد تحصیلی
-تجربههای ناخوشایند قبلی؛ مثلاً اگر سال گذشته مدرسه برای دانشآموز دوره سختی بوده باشد
-سختی در سازگار شدن با تغییر؛ بعضی افراد با تغییر برنامه و شرایط جدید راحتتر یا سختتر کنار میآیند.
-نگرانی درباره اتفاقات نامعلوم؛ حتی وقتی دلیل مشخصی وجود ندارد، «نمیدانم امسال چه اتفاقی میافتد» میتواند اضطراب ایجاد کند.
راهکارهای کاهش اضطراب بازگشت به مدرسه:
اضطراب بازگشت به مدرسه همیشه قابل جلوگیری نیست، اما میتوان با روشهای سالم شدت آن را کاهش داد و سازگاری با شرایط جدید را آسانتر کرد.
۱. تنظیم تدریجی برنامه خواب
بهتر است چند روز پیش از شروع مدرسه، ساعت خواب و بیدار شدن بهتدریج به برنامهی مدرسه نزدیک شود. داشتن خواب کافی میتواند به تمرکز و تنظیم بهتر احساسات کمک کند.
۲. آماده کردن وسایل مدرسه از قبل
آماده کردن کیف، لباس، دفترها و وسایل مورد نیاز از شب قبل باعث میشود صبح روز مدرسه با عجله و نگرانی کمتری شروع شود. این کار همچنین احساس آمادگی و کنترل بیشتری ایجاد میکند.
۳. شروع آرام درس خواندن
لازم نیست دانشآموز از همان روزهای اول تمام درسها را با فشار زیاد شروع کند. مرور کوتاه مطالب قبلی و ایجاد یک برنامهی ساده میتواند کمک کند ذهن بهتدریج دوباره با فضای درس سازگار شود.
۴. تقسیم کردن کارها به بخشهای کوچک
وقتی تکالیف و مسئولیتها زیاد به نظر میرسند، ممکن است فرد احساس کند از عهدهی آنها برنمیآید. تقسیم کردن کارهای بزرگ به چند مرحلهی کوچک، انجام آنها را آسانتر میکند.
۵. صحبت کردن درباره نگرانیها
نگه داشتن نگرانیها برای خود همیشه بهترین راه نیست. صحبت کردن با والدین، معلم، مشاور مدرسه یا یک فرد بزرگسال قابل اعتماد میتواند باعث شود فرد احساس حمایت بیشتری کند و راهحلهای مناسبتری پیدا کند.
۶. داشتن انتظارات واقعبینانه از خود
هیچ دانشآموزی قرار نیست همیشه کامل باشد یا در همهی درسها بهترین عملکرد را داشته باشد. اشتباه کردن و نیاز داشتن به زمان برای یادگیری، بخش طبیعی فرایند تحصیل است.
۷. استفاده از روشهای آرامسازی
فعالیتهایی مانند نفسهای آرام و عمیق، کمی کشش بدن، پیادهروی، گوش دادن به موسیقی آرام یا چند دقیقه استراحت میتواند به کاهش تنش کمک کند.
۸. حفظ ارتباط با دوستان
صحبت کردن با دوستان و داشتن ارتباط اجتماعی سالم میتواند بازگشت به مدرسه را دلپذیرتر کند. حتی یک گفتوگوی کوتاه با یک دوست میتواند احساس تنهایی و نگرانی را کمتر کند.
۹. تمرکز روی جنبههای مثبت مدرسه
به جای تمرکز کامل روی چیزهایی که ممکن است نگرانکننده باشند، میتوان به بخشهای مثبت سال جدید هم فکر کرد؛ مانند دیدن دوستان، یاد گرفتن مطالب جدید، شرکت در فعالیتهای مورد علاقه و تجربه کردن اتفاقات تازه.
۱۰. کمک خواستن در صورت شدید بودن اضطراب
اگر اضطراب آنقدر شدید باشد که زندگی روزمره، خواب، درس خواندن یا حضور در مدرسه را بهطور جدی مختل کند، بهتر است دانشآموز موضوع را با یک بزرگسال قابل اعتماد و در صورت امکان یک متخصص سلامت روان در میان بگذارد. کمک خواستن نشانهی ضعف نیست؛ بلکه یکی از راههای مراقبت از خود است.
بازگشت به مدرسه فقط به معنای باز شدن دوبارهی کتابها و شروع کلاسها نیست؛ بلکه بازگشت به مجموعهای از مسئولیتها، روابط اجتماعی، برنامههای روزانه و انتظارات جدید است. به همین دلیل، طبیعی است که بعضی از دانشآموزان در روزهای نزدیک به شروع مدرسه احساس نگرانی یا اضطراب کنند.
در نهایت، اضطراب داشتن در شروع یک مرحلهی جدید به معنای ضعیف بودن نیست. گاهی ذهن ما فقط برای سازگار شدن با تغییر به زمان نیاز دارد. مدرسه میتواند به جای منبعی از نگرانی، فرصتی برای یادگیری، رشد، دوستیهای تازه و تجربههای جدید باشد. کافی است با کودکانمان صبور باشیم و بدانیم که لازم نیست همهچیز از همان روز اول کامل باشد.
انتهای پیام
