چرا دولت نسبت به آتش زدن کانتینرها واکنشی نشان نمی دهد؟ عواقب اقتصادی آن چیست؟

مسعود دانشمند، عضو هیئت مدیره فدراسیون موسسات حمل و نقل با اشاره به مشکلات صاحبان کالا در بندر شهید رجایی پس از خسارت ناشی از انفجار اردیبهشت ماه، به بدهی سنگین آنها به شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و عدم امکان تسویه تعهد ارزی با بانک مرکزی به دلیل انهدام آن اشاره کرد. وی تاکید کرد: تمامی کالاهایی که وارد بندر می شوند باید بیمه شوند چرا که محوطه بندر و کالاهای موجود در آن عموما بیمه است.

وی افزود: مشکل اصلی زمانی به وجود می آید که صاحبان کالا از بیمه هایی با پوشش کم استفاده کرده باشند که تمامی خسارات حوادث را پوشش نمی دهد. در این صورت دولت باید به افرادی که بیمه مناسبی ندارند کمک کند.

یکی از اعضای هیات مدیره فدراسیون موسسات حمل و نقل تصریح کرد: انفجار از جمله شرایط غیرقابل پیش بینی در چارچوب بیمه نامه هاست و افرادی که به حداقل بیمه ها محدود شده بودند بیشترین آسیب را متحمل شدند. تفاوت در میزان خسارت با نوع و میزان پوشش بیمه ای رابطه مستقیم دارد. برخی از صاحبان بار از حداقل پوشش بیمه ای و برخی دیگر از حداکثر بهره مند شدند.

عملکرد بیمه و چالش های ناشی از آن

دانشمند توضیح داد: باید توجه داشت که شرکت های بیمه در سراسر دنیا به دنبال حق بیمه هستند و تمایلی به پرداخت غرامت ندارند. متاسفانه در ایران نمی توان انتظار داشت که خلاءهای بیمه ای با بیمه ضعیف پوشش داده شود.

وی گفت: شرکت توسعه بنادر و خدمات دریایی سینا محل وقوع انفجار موظف به ایمن سازی منطقه و کالا است. اما موضوع پیچیده‌تر اینجاست که مشخص نیست چه نوع حوادثی باید تحت پوشش بیمه قرار گیرد. از سوی دیگر، صاحبان بار معمولاً از بیمه با پوشش کمتر برای کاهش هزینه ها استفاده می کنند و در نتیجه در هنگام وقوع چنین حوادثی خسارات زیادی را متحمل می شوند.

وی ادامه داد: از همان روزهای اول پس از حادثه باید ستاد ویژه ای برای بررسی، پیگیری خسارت و جمع آوری اطلاعات حادثه دیدگان تشکیل می شد.

مشکل جبران تعهدات ارزی و مفقود شدن کالا

این دانشمند درباره چالش های مربوط به تحقق تعهد ارزی بانک مرکزی گفت: برخی کالاها به طور کامل معدوم شد به عنوان مثال برخی محموله های مواد غذایی به طور کامل معدوم شد. کالاهایی که سالم به نظر می رسند به دلیل قرار گرفتن در معرض گرمای شدید خواص قابل استفاده خود را از دست داده اند. مثل قطعات کامپیوتری که دیگر کار نمی کنند. هر محصول نیاز به پوشش بیمه ای متفاوتی دارد و بدهی ارزی این محصولات موضوعی است که باید بررسی شود.

لزوم تشکیل کمیته ویژه مدیریت خسارات

وی پیشنهاد تشکیل کمیته ویژه ای را برای رسیدگی به این موضوعات داد، زیرا پیگیری فردی قربانیان آسیب دیده نتیجه ای نخواهد داشت.

وی در خصوص هزینه خسارت کانتینرهای در حال سوختن گفت: خسارت کانتینرها ربطی به صاحبان کالا ندارد. کانتینرها توسط خط حمل و نقل از صاحبشان اجاره یا ارائه می شوند. ضمناً خسارت کانتینرهای ناشی از انفجار در بندر مستقیماً متوجه صاحبان بار نیست و این هزینه ها باید توسط ترمینال مورد نظر که ترمینال سینا است پرداخت شود.

این دانشمند تاکید کرد: کانتینرها اغلب تحت پوشش بیمه های خارجی هستند اما کالاهایی که وارد ایران می شوند باید تحت پوشش بیمه های ایرانی باشند. در همین حال، برخی از صاحبان بار ممکن است از بیمه هایی با خدمات کمتر استفاده کرده باشند. اما خسارت وارده به کانتینرها باید از شرکت های بیمه خارجی و همچنین ترمینال سینا مطالبه شود.

وی افزود: صاحبان کالا باید ستاد یا کمیته ای تشکیل دهند و موضوع را از طریق اتاق بازرگانی پیگیری کنند. نقش اتاق بازرگانی فراتر از دریافت صرف حق عضویت است و در مواقع بحرانی این نهاد باید به کمک بازرگانان بیاید. اتاق بازرگانی با دسترسی به نهادهای مختلف از جمله بیمه، گمرک، دولت و بانک مرکزی وظیفه دارد در چنین مواقعی نقش فعالی داشته باشد.